अरबी समुद्र व बंगालच्या उपसागराला मिळणाऱ्या नद्यांचा .......... प्रमुख जलविभाजक आहे.
EN
______ is the major water divide for rivers flowing into the Arabian Sea and the Bay of Bengal.
योग्य उत्तर: पर्याय २ (पश्चिम घाट / सह्याद्री)
स्पष्टीकरण:
•
पश्चिम घाट (Western Ghats / सह्याद्री): हा द्वीपकल्पीय भारतातील आणि महाराष्ट्रातील सर्वात प्रमुख जलविभाजक (Major Water Divide) आहे.
•
सह्याद्री पर्वतामुळे भारतीय द्वीपकल्पातील नदीप्रणाली दोन स्पष्ट प्रवाहांमध्ये विभागली जाते:
१.
पश्चिम वाहिनी नद्या: सह्याद्रीच्या पश्चिमेस उगम पावून अरबी समुद्राला मिळणाऱ्या वेगाने वाहणाऱ्या नद्या (उदा. वैतरणा, उल्हास, सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री).
२.
पूर्व वाहिनी नद्या: सह्याद्रीच्या पूर्व उतारावर उगम पावून संपूर्ण दख्खन पठार ओलांडून शेकडो मैल प्रवास करून बंगालच्या उपसागराला मिळणाऱ्या संथ नद्या (उदा. गोदावरी, भीमा, कृष्णा, तुंगभद्रा, कावेरी).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
जलविभाजक (Water Divide) म्हणजे दोन वेगवेगळ्या जलप्रणालींना किंवा नदीखोऱ्यांना विभक्त करणारा उंच पर्वतीय भूभाग.
•
भारतातील प्रमुख जलविभाजक: अरवली पर्वत, विंध्य पर्वत, सातपुडा पर्वत आणि पश्चिम घाट.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Western Ghats)
Explanation:
•
Western Ghats (Sahyadri): Acts as the supreme continental water divide for peninsular India.
•
It bifurcates the drainage into two fundamentally distinct hydrological regimes:
1.
West-flowing rivers: Short, swift, torrential streams cascading down steep cliffs directly into the Arabian Sea (e.g., Vaitarna, Ulhas, Savitri, Vashishti).
2.
East-flowing rivers: Great perennial and semi-perennial river networks originating on the eastern Sahyadri dip-slope and traversing the Deccan plateau into the Bay of Bengal (e.g., Godavari, Bhima, Krishna, Kaveri).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
A water divide is an elevated ridge separating adjacent drainage basins.
•
Major water divides of India: Aravalli Range, Vindhyas, Satpura, and Western Ghats.