केशवराव भोसले आणि बालगंधर्व यांनी संगीत मानापमान' नाटकाचा प्रयोग करून _______ च्या मदतीसाठी रुपये पंधरा हजार जमविले.
EN
Keshavrao Bhosle and Bal Gandharva staged the musical play 'Sangeet Manapman' and raised fifteen thousand rupees in aid of _______.
योग्य उत्तर: पर्याय २ [टिळक स्वराज्य फंड]
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
टिळक स्वराज्य फंडाची पार्श्वभूमी:
•
१ ऑगस्ट १९२० रोजी लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांचे निधन झाले. त्याच दिवशी महात्मा गांधींनी असहकार चळवळ सुरू केली.
•
लोकमान्यांच्या पहिल्या स्मृतिदिनापर्यंत (१ ऑगस्ट १९२१) राष्ट्रीय चळवळीला, खादी प्रसाराला आणि राष्ट्रीय शाळांना आर्थिक स्थैर्य देण्यासाठी गांधीजींनी 'टिळक स्वराज्य फंड' (Tilak Swarajya Fund) उभारण्याची घोषणा केली.
•
या फंडाचे उद्दिष्ट १ कोटी रुपये गोळा करण्याचे होते. संपूर्ण देशाने अभूतपूर्व प्रतिसाद देऊन निर्धारित वेळेत १ कोटी ३५ लाख रुपये गोळा केले.
•
केशवराव भोसले व बालगंधर्व यांचा संयुक्त प्रयोग:
•
महाराष्ट्राच्या संगीत रंगभूमीवरील दोन दिग्गज प्रतिस्पर्धी गायक-नट—'ललितकलादर्श'चे केशवराव भोसले आणि 'गंधर्व नाटक मंडळी'चे नारायणराव राजहंस (बालगंधर्व)—टिळक स्वराज्य फंडासाठी एकत्र आले.
•
८ जुलै १९२१ रोजी मुंबईतील प्रसिद्ध 'बालीवाला थिएटर्स' (ग्रँट रोड) मध्ये त्यांनी 'संगीत मानापमान' या नाटकाचा ऐतिहासिक संयुक्त प्रयोग सादर केला. यात धैर्यधराची भूमिका केशवराव भोसले यांनी तर भामिनीची भूमिका बालगंधर्वांनी केली.
•
या एकाच प्रयोगातून १५,००० रुपयांपेक्षा अधिक निधी जमा झाला आणि तो महात्मा गांधींकडे टिळक स्वराज्य फंडासाठी सुपूर्द करण्यात आला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
निधी: टिळक स्वराज्य फंड (असहकार चळवळ, १९२१).
•
ध्येय व प्रत्यक्ष जमा: १ कोटी उद्दिष्ट; जमा १ कोटी ३५ लाख रुपये.
•
ऐतिहासिक नाटक: 'संगीत मानापमान' (८ जुलै १९२१, बालीवाला थिएटर, मुंबई).
•
कलावंत: केशवराव भोसले (धैर्यधर) व बालगंधर्व (भामिनी).
•
जमा झालेली रक्कम: रु. १५,०००/-.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 [Tilak Swarajya Fund]
Detailed Explanation:
•
Genesis of the Tilak Swarajya Fund:
•
Following the passing of Lokmanya Tilak on 1 August 1920, Mahatma Gandhi launched the Non-Cooperation Movement.
•
To finance the movement, construct national schools, and distribute 20 lakh charkhas, Gandhi announced the Tilak Swarajya Fund with a national target of collecting 1 crore rupees by Tilak’s first death anniversary (1 August 1921). The nation exceeded the target by raising Rs 1.35 crore.
•
Historic Joint Staging of 'Sangeet Manapman':
•
Two reigning titans of Marathi musical theatre and professional rivals—Keshavrao Bhosle (Lalitkaladarsh) and Bal Gandharva / Narayanrao Rajhans (Gandharva Natak Mandali)—joined hands for the national cause.
•
On 8 July 1921, they staged a historic joint production of K. P. Khadilkar’s *Sangeet Manapman* at the Baliwala Theatre in Grant Road, Bombay. Keshavrao played the heroic Dhairyadhar, while Bal Gandharva mesmerized the audience as Bhamini.
•
The single performance raised a staggering fifteen thousand rupees, which was personally presented to Mahatma Gandhi for the Tilak Swarajya Fund.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Fund: Tilak Swarajya Fund (1921).
•
Target & Total Raised: Targeted Rs 1 Crore; achieved Rs 1.35 Crore.
•
Play: *Sangeet Manapman* (staged 8 July 1921, Baliwala Theatre, Bombay).
•
Artists: Keshavrao Bhosle and Bal Gandharva.
•
Amount Donated: Rs. 15,000/-.