बृहतभक्ष्यांसारख्या पेशी उतींमध्ये वेगवेगळी कार्य करतात आणि त्यांच्या स्थानांनुसार त्यांना नावे दिली जातात. यकृतातील बृहतभक्षींना (i) ______ आणि वृक्कातील बृहतभक्षींना (ii) _________ अशी नावे आहेत.
EN
Macrophage-like cells perform different functions in tissues and are named according to their locations. Hepatic macrophages are known as (i) ______ and renal macrophages are (ii) _________.
योग्य उत्तर: पर्याय (4) (i) कप्फर (ii) मेसॅन्जीअल
सविस्तर विश्लेषण:
•
शरीरातील बृहतभक्षी पेशी (Macrophages) आणि त्यांची स्थाने:
•
बृहतभक्षी (Macrophages) या मानवी प्रतिकारसंस्थेतील मोठ्या भक्षक पेशी असून, त्या शरीराच्या वेगवेगळ्या उतींमध्ये व अवयवांमध्ये वेगवेगळ्या नावांनी ओळखल्या जातात:
•
यकृत (Liver): यकृतातील सायनुसॉइड्समध्ये असणाऱ्या भक्षक पेशींना 'कप्फर पेशी' (Kupffer cells) म्हणतात (विधान i).
•
वृक्क / मूत्रपिंड (Kidney): मूत्रपिंडाच्या ग्लोमेरुलसमध्ये असणाऱ्या बृहतभक्षी पेशींना 'मेसॅन्जीअल पेशी' (Intraglomerular Mesangial cells) म्हणतात (विधान ii).
•
इतर अवयवांमधील नावे:
•
मेंदू (Brain): मायक्रोग्लिअल पेशी (Microglia).
•
फुफ्फुस (Lungs): ॲल्व्हिओलर मॅक्रोफेजेस (Dust cells).
•
त्वचा (Skin): लँगरहॅन्स पेशी (Langerhans cells).
•
हाडे (Bones): ऑस्टिओक्लास्ट्स (Osteoclasts).
•
संयोजी उती (Connective tissue): हिस्टिओसाईट (Histiocytes).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कप्फर पेशी जुन्या व मृत तांबड्या रक्तपेशींचे (RBCs) विघटन करून हिमोग्लोबिनचे बिलिरुबिनमध्ये रूपांतर करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) (i) Kupffer (ii) Mesangial
Detailed Analysis:
•
Tissue-Resident Macrophages of the Reticuloendothelial System:
•
Macrophages undergo structural and functional differentiation adapted to specific physiological microenvironments:
•
Liver: Specialized hepatic sinusoidal macrophages are designated Kupffer cells (perform clearance of gut-derived endotoxins and aged erythrocytes).
•
Kidney: Renal glomerular macrophages that phagocytose immune complexes and regulate capillary filtration are designated Mesangial cells.
•
Other Classical Anatomical Designations:
•
Brain: Microglia
•
Lungs: Alveolar macrophages
•
Bone: Osteoclasts
•
Skin: Langerhans cells
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Kupffer cells in the liver constitute over 80% of all tissue-resident macrophages in the human body.