🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

अर्थव्यवस्थेतील विविध क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित व्यवसाय/उद्योगांच्या योग्य जोड्या जुळवा: गट (अ) (आर्थिक क्षेत्र): a) प्राथमिक क्षेत्र (Primary Sector) b) द्वितीयक क्षेत्र (Secondary Sector) c) तृतीयक क्षेत्र (Tertiary Sector) d) चतुर्थक क्षेत्र (Quaternary Sector) गट (ब) (संबंधित व्यवसाय/उद्योग): i) बँकिंग, विमा, वाहतूक, दळणवळण व व्यापार ii) कारखानदारी, बांधकाम आणि स्टील उत्पादन iii) शेती, खाणकाम, वनसंपत्ती व मत्स्यव्यवसाय iv) माहिती तंत्रज्ञान, सॉफ्टवेअर विकास, संशोधन व ज्ञानसेवा पर्यायी उत्तरे:

EN Match the economic sectors in Group (A) with their representative economic activities/industries in Group (B): **Group (A) (Economic Sector):** (a) Primary Sector (b) Secondary Sector (c) Tertiary Sector (d) Quaternary Sector **Group (B) (Economic Activity):** (i) Banking, insurance, transport, communication and trade (ii) Manufacturing, construction and steel production (iii) Agriculture, mining, forestry and fisheries (iv) Information technology, software development, R&D and knowledge-based services Select the correct option:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

a-(i), b-(ii), c-(iii), d-(iv)

(a)-(i), (b)-(ii), (c)-(iii), (d)-(iv)

a-(ii), b-(i), c-(iv), d-(iii)

(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)

a-(iv), b-(iii), c-(ii), d-(i)

(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(ii), (d)-(i)

a-(iii), b-(ii), c-(i), d-(iv)

(a)-(iii), (b)-(ii), (c)-(i), (d)-(iv)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर a-(iii), b-(ii), c-(i), d-(iv) (पर्याय ४) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

1. प्राथमिक क्षेत्र (Primary Sector) -> (iii): निसर्गावर थेट अवलंबून असणाऱ्या कच्च्या मालाचे उत्पादन (शेती, पशुपालन, खाणकाम, मत्स्यपालन).

2. द्वितीयक क्षेत्र (Secondary Sector) -> (ii): कच्च्या मालावर प्रक्रिया करून पक्का माल तयार करणे (कारखानदारी उद्योग, उत्पादन, बांधकाम, वीज, पाणीपुरवठा).

3. तृतीयक क्षेत्र (Tertiary Sector) -> (i): विविध सेवा पुरवणे (बँकिंग, विमा, व्यापार, वाहतूक, पर्यटन, शिक्षण).

4. चतुर्थक क्षेत्र (Quaternary Sector) -> (iv): ज्ञान, माहिती तंत्रज्ञान, सॉफ्टवेअर, डेटा ॲनालिटिक्स, संशोधन आणि बौद्धिक संपदा सेवा.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• भारतीय राष्ट्रीय लेखा प्रणालीनुसार (CSO/NSO) खाणकाम (Mining) हे प्राथमिक क्षेत्रात गणले जाते, परंतु IIP (औद्योगिक उत्पादन निर्देशांक) मध्ये खाणकाम हे औद्योगिक क्षेत्रात येते.

• पंचमक क्षेत्र (Quinary Sector): सर्वोच्च निर्णय घेणारे, धोरणकर्ते, वैज्ञानिक व सल्लागार.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is (a)-(iii), (b)-(ii), (c)-(i), (d)-(iv) (Option 4).

Detailed Analysis:

1. Primary Sector -> (iii): Direct extraction and harvesting of natural resources (agriculture, forestry, mining, quarrying, and fisheries).

2. Secondary Sector -> (ii): Value transformation of raw inputs into finished goods (manufacturing, processing, construction, and utilities).

3. Tertiary Sector -> (i): Provision of consumer and commercial services (banking, insurance, retail trade, transport, logistics, and tourism).

4. Quaternary Sector -> (iv): Knowledge-based economic activities including IT, research and development (R&D), computing, data analytics, and consultancy.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Under Indian National Accounts, Mining & Quarrying is classified under the Primary Sector, whereas under IIP it is part of Industry.

• Quinary Sector: High-level institutional decision-makers and top policymakers ('gold collar').

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) a-(i), b-(ii), c-(iii), d-(iv) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) a-(ii), b-(i), c-(iv), d-(iii) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) a-(iv), b-(iii), c-(ii), d-(i) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) a-(iii), b-(ii), c-(i), d-(iv) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **a-(iii), b-(ii), c-(i), d-(iv)** (पर्याय ४) आहे.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय अर्थव्यवस्थेची ओळख व मूलभूत संकल्पना' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book भारतीय अर्थव्यवस्थेची ओळख

भारतीय अर्थव्यवस्था ही विकसनशील आणि जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था (GDP Nominal) आहे. भारताने स्वातंत्र्यानंतर समाजवादी व भांडवलशाही या दोन्ही व्यवस्थांचा सुवर्णमध्य साधून 'मिश्र अर्थव्यवस्था' (Mixed Economy) स्वीकारली.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	भारताने मिश्र अर्थव्यवस्थेचा (Mixed Economy) स्वीकार केला असून यामध्ये सार्वजनिक क्षेत्र व खाजगी क्षेत्र दोन्ही एकत्र काम करतात.
2	अर्थव्यवस्थेचे ३ प्रमुख क्षेत्रे: १) प्राथमिक क्षेत्र (शेती, पशुपालन, खाणकाम), २) द्वितीयक क्षेत्र (उद्योग, बांधकाम, वीज), ३) तृतीयक क्षेत्र (सेवा क्षेत्र - बँकिंग, विमा, वाहतूक, पर्यटन).
3	भारताच्या GDP मध्ये सेवा क्षेत्राचा (Tertiary Sector) वाटा सर्वाधिक (५४% पेक्षा जास्त) आहे, तर रोजगारात कृषी क्षेत्राचा वाटा सर्वाधिक (सुमारे ४५%) आहे.
4	स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (GDP - Gross Domestic Product): देशाच्या भौगोलिक सीमारेषेत एका आर्थिक वर्षात उत्पादित झालेल्या सर्व अंतिम वस्तू व सेवांचे बाजारमूल्य.
5	भारताचे आर्थिक वर्ष: १ एप्रिल ते ३१ मार्च.
6	राष्ट्रीय उत्पन्नाची गणना भारतात 'राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय' (NSO - National Statistical Office) द्वारे केली जाते.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'भारतीय अर्थव्यवस्थेची ओळख व मूलभूत संकल्पना' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'a-(iii), b-(ii), c-(i), d-(iv)' हे असून ते 'भारतीय अर्थव्यवस्थेची ओळख व मूलभूत संकल्पना' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतीय अर्थव्यवस्थेची ओळख व मूलभूत संकल्पना' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन