🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

आर्थिक विकास आणि आर्थिक वृद्धीच्या व्याख्यांच्या संदर्भात खालील विचारवंत (गट अ) आणि त्यांनी मांडलेल्या व्याख्या (गट ब) यांच्या योग्य जोड्या जुळवा: गट ‘अ’ (विचारवंत): (a) मायर आणि बाल्डविन (Meier & Baldwin) (b) प्रा. चार्ल्स किंडल बर्जर (Kindleberger) (c) प्रो. ब्राईट सिंग (Bright Singh) (d) प्रो. डब्लू. आर्थर लुईस (Arthur Lewis) गट ‘ब’ (आर्थिक विकासाची व्याख्या): (i) अशी प्रक्रिया ज्यामध्ये दीर्घकाळात देशाच्या वास्तविक राष्ट्रीय उत्पन्नात आणि दरडोई उत्पन्नात वाढ घडून येते (ii) केवळ उत्पादनात वाढ न होता तांत्रिक, संस्थात्मक व संघटनात्मक गुणात्मक बदल घडून येणे (iii) अल्पविकसित स्तरातून एका प्रगत व उच्च आर्थिक स्तराकडे जाण्यासाठी बहुआयामी प्रक्रिया (iv) मानवाचे पर्याय वाढवणे आणि दरडोई उत्पादनात सातत्यपूर्ण वाढ साधणे पर्यायी उत्तरे:

EN Match the eminent economists in Group 'A' with their classical definitions of Economic Development in Group 'B': **Group 'A' (Economist):** (a) Meier & Baldwin (b) Prof. Charles Kindleberger (c) Prof. Bright Singh (d) Prof. W. Arthur Lewis **Group 'B' (Definition of Economic Development):** (i) A process whereby an economy's real national income and per capita income increases over a long period (ii) Economic growth accompanied by structural, institutional, and technical transformations (iii) A multi-dimensional transition from an underdeveloped state to an advanced economic level (iv) Growth in per capita output and the widening of human choices Select the correct option:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(a)-i, (b)-ii, (c)-iii, (d)-iv

(a)-ii, (b)-i, (c)-iv, (d)-iii

(a)-iv, (b)-iii, (c)-ii, (d)-i

(a)-iii, (b)-ii, (c)-i, (d)-iv

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर (a)-i, (b)-ii, (c)-iii, (d)-iv (पर्याय १) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

1. मायर आणि बाल्डविन (Meier & Baldwin) -> (i): 'आर्थिक विकास ही अशी प्रक्रिया आहे ज्याद्वारे अर्थव्यवस्थेच्या वास्तविक राष्ट्रीय उत्पन्नात दीर्घकाळ वाढ होते.'

2. प्रा. चार्ल्स किंडल बर्जर -> (ii): 'आर्थिक वृद्धी म्हणजे अधिक उत्पादन, तर आर्थिक विकास म्हणजे अधिक उत्पादनासोबत तांत्रिक व संस्थात्मक बदल.'

3. प्रो. ब्राईट सिंग -> (iii): 'अल्पविकसित स्तरातून उच्च आर्थिक स्तराला गाठण्याचा बहुआयामी प्रयत्न म्हणजे विकास.'

4. प्रो. डब्लू. आर्थर लुईस -> (iv): 'दरडोई उत्पादनात वाढ आणि मानवी निवडींचा विस्तार म्हणजे विकास.'

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

किंडल बर्जर यांचा मूलभूत फरक:

• Economic Growth: केवळ संख्यात्मक वाढ (Quantitative).

• Economic Development: संख्यात्मक वाढ + तांत्रिक व संस्थात्मक बदल (Qualitative & Structural).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is (a)-i, (b)-ii, (c)-iii, (d)-iv (Option 1).

Detailed Analysis:

1. Meier & Baldwin -> (i): Defined economic development as a process whereby an economy's real national income increases over a long period of time.

2. Kindleberger -> (ii): Distinguished between growth (more output) and development (more output plus changes in technical and institutional arrangements).

3. Bright Singh -> (iii): Characterized development as a multi-dimensional escape from underdevelopment toward high economic equilibrium.

4. W. Arthur Lewis -> (iv): Focused on growth of output per head of population and the widening range of human options.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Kindleberger's Rule: Growth involves quantitative expansion; Development incorporates quantitative output plus structural and qualitative institutional evolution.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) (a)-i, (b)-ii, (c)-iii, (d)-iv (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **(a)-i, (b)-ii, (c)-iii, (d)-iv** (पर्याय १) आहे.

⚠️ पर्याय (2) (a)-ii, (b)-i, (c)-iv, (d)-iii (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) (a)-iv, (b)-iii, (c)-ii, (d)-i (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) (a)-iii, (b)-ii, (c)-i, (d)-iv (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानव विकास निर्देशांक (HDI) व सामाजिक निर्देशांक' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानव विकास निर्देशांक (HDI) व सामाजिक निर्देशांक

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानव विकास निर्देशांक (HDI) व सामाजिक निर्देशांक' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'मानव विकास निर्देशांक (HDI) व सामाजिक निर्देशांक' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'मानव विकास निर्देशांक (HDI) व सामाजिक निर्देशांक' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(a)-i, (b)-ii, (c)-iii, (d)-iv' हे असून ते 'मानव विकास निर्देशांक (HDI) व सामाजिक निर्देशांक' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानव विकास निर्देशांक (HDI) व सामाजिक निर्देशांक' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन