योग्य उत्तर: पर्याय (1) (a) - (i), (b) - (iv), (c) - (iii) - (d) - (ii)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
भारतीय राज्यघटनेचे स्रोत व वैशिष्ट्ये:
•
(a) राज्यपाल कार्यालय (Office of the Governor): भारत सरकार कायदा 1935 (Government of India Act 1935) मधून घेण्यात आले आहे. (टीप: राज्यपालांची केंद्राद्वारे नियुक्ती ही कॅनडाच्या घटनेवरून घेतली आहे). -> (a) - (i)
•
(b) न्यायिक पुनरावलोकन (Judicial Review): अमेरिकेची राज्यघटना (US Constitution) मधून मूलभूत हक्क, न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य आणि न्यायिक पुनरावलोकन घेण्यात आले. -> (b) - (iv)
•
(c) मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy - DPSP): आयर्लंडच्या राज्यघटनेतून (Irish Constitution) भाग IV मधील कलमे 36 ते 51 घेण्यात आली आहेत (आयर्लंडने ती स्पेनकडून घेतली होती). -> (c) - (iii)
•
(d) संसदीय शासन प्रणाली (Parliamentary System): ब्रिटिश राज्यघटनेतून (British Constitution) वेस्टमिन्स्टर मॉडेल, कायद्याचे राज्य (Rule of Law), आणि मंत्रिमंडळ पद्धती स्वीकारण्यात आली. -> (d) - (ii)
•
योग्य जुळणी: (a) - (i), (b) - (iv), (c) - (iii), (d) - (ii).
भारतीय राज्यघटनेचे प्रमुख विदेशी स्रोत:
•
भारत सरकार कायदा 1935: संघराज्यीय योजना, न्यायव्यवस्था, लोकसेवा आयोग, आणीबाणीच्या प्रशासकीय तरतुदी, राज्यपाल कार्यालय.
•
ब्रिटन: संसदीय शासन, कायद्याचे राज्य, द्विगृही संसद, एकेरी नागरिकत्व, कॅबिनेट पद्धत, रिट्स.
•
अमेरिका: मूलभूत हक्क, न्यायिक पुनरावलोकन, महाभियोग (राष्ट्रपती), सर्वोच्च/उच्च न्यायालय न्यायाधीशांची पदच्युती, उपराष्ट्रपती पद.
•
आयर्लंड: DPSP, राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीची पद्धत, राज्यसभेवर 12 सदस्यांचे नामनिर्देशन.
•
कॅनडा: प्रबळ केंद्र असलेले संघराज्य, उर्वरित अधिकार केंद्राकडे, राज्यपालांची केंद्राकडून नियुक्ती.
•
ऑस्ट्रेलिया: समवर्ती सूची (Concurrent List), संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक (कलम 108).
•
दक्षिण आफ्रिका: घटनादुरुस्ती पद्धत (कलम 368).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) (a) - (i), (b) - (iv), (c) - (iii) - (d) - (ii)
Detailed Explanation:
•
Sources of the Indian Constitution:
•
(a) Office of the Governor: Adopted from the Government of India Act 1935 (Note: Appointment of Governor by the Centre was adopted from Canada). -> (a) - (i)
•
(b) Judicial Review: Borrowed from the American Constitution (USA), along with Fundamental Rights, Independence of Judiciary, and Preamble. -> (b) - (iv)
•
(c) Directive Principles of State Policy (DPSP): Borrowed from the Irish Constitution (which in turn borrowed them from Spain). -> (c) - (iii)
•
(d) Parliamentary System of Government: Borrowed from the British Constitution (Westminster model), including Rule of Law, single citizenship, and Cabinet system. -> (d) - (ii)
•
Correct Mapping: (a) - (i), (b) - (iv), (c) - (iii), (d) - (ii).
Quick Reference on Constitutional Sources:
•
GoI Act 1935: Federal scheme, Office of Governor, Judiciary, Public Service Commissions, Emergency administrative provisions.
•
UK: Parliamentary government, Rule of law, Legislative procedure, Single citizenship, Prerogative writs.
•
USA: Fundamental Rights, Independence of judiciary, Judicial review, Impeachment of President, Removal of judges.
•
Ireland: DPSPs, Nomination of Rajya Sabha members, Method of Presidential election.
•
Australia: Concurrent List, Freedom of trade and commerce, Joint sitting of Parliament (Art. 108).
•
South Africa: Procedure for Constitutional Amendment (Art. 368), Election of Rajya Sabha members.
