खालील जोड्या जुळवा : यादी -I | यादी -II (a) | बंदी प्रत्यक्षीकरण | (i) | खटला कनिष्ठ न्यायालयाकडून वरिष्ठ न्यायालयाकडे हस्तांतरित करणे (b) | परमादेश | (ii) | पदाची कायदेशीरता तपासणे (c) | अधिकार पृच्छा | (iii) | अधिकाऱ्यास कार्य करण्याचा आदेश देणे (d) | उत्प्रेक्षण | (iv) | अटकेची कायदेशीरता तपासणे
EN
Match the following:
List - I | List - II
(a) | Habeas-corpus | (i) | To transfer a case from lower to higher court
(b) | Mandamus | (ii) | To look into legality of a post
(c) | Quo warranto | (iii) | To command authority to Perform its duty
(d) | Certiorari | (iv) | To look into legality of arrest
✅ उत्तर: (a) - (iv), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (i) आहे
📌 प्रमुख घटक:
•
बंदी प्रत्यक्षीकरण:
•
एक लॅटिन शब्द ज्याचा शाब्दिक अर्थ आहे 'ची वस्तू असणे'. त्यामुळे जोडी 1 योग्य आहे.
•
बंदी प्रत्यक्षीकरणच्या प्राधिलेखाचा अर्थ असा आहे की अटक केलेल्या व्यक्तीला त्याच्यासमोर हजर करण्यात यावे असा न्यायालयाचा आदेश आहे. अटकेची पद्धत किंवा कारण कायदेशीर किंवा समाधानकारक नसल्यास अटक केलेल्या व्यक्तीला मुक्त करण्याचा आदेश देखील देऊ शकतो.
•
परमादेश:
•
याचा शाब्दिक अर्थ 'आम्ही आज्ञा करतो'. त्यामुळे जोडी 2 योग्य आहे.
•
हे प्राधिलेख जारी केले जाते जेव्हा न्यायालयाच्या लक्षात येते की विशिष्ट कार्यालय धारक कायदेशीर कर्तव्य करत नाही आणि त्यामुळे एखाद्या व्यक्तीच्या अधिकाराचे उल्लंघन होत आहे.
•
मनाई:
•
याचा अर्थ 'निषिद्ध करणे' असा होतो. त्यामुळे जोडी 3 योग्य आहे.
•
हे प्राधिलेख उच्च न्यायालय (उच्च न्यायालय किंवा सर्वोच्च न्यायालय) द्वारे जारी केले जाते जेव्हा एखाद्या कनिष्ठ न्यायालयाने त्याच्या अधिकार क्षेत्राबाहेर जाण्याचा विचार केला असेल.
•
अधिकार पृच्छा:
•
याचा अर्थ 'कोणत्या अधिकाराने किंवा हुकूमनाम्याद्वारे' असा होतो.
•
जर न्यायालयाला असे आढळून आले की एखादी व्यक्ती पद धारण करत आहे परंतु ती ते पद धारण करण्याचा अधिकार नाही, तर ते अधिकार पृच्छेचे प्राधिलेख जारी करते आणि त्या व्यक्तीला कार्यालय धारक म्हणून काम करण्यापासून प्रतिबंधित करते.
•
उत्प्रेक्षण:
•
याचा अर्थ 'प्रमाणित करणे' किंवा कधीकधी 'माहिती देणे' असा होतो. त्यामुळे जोडी 4 अयोग्य आहे.
•
या प्राधिलेखा अंतर्गत, न्यायालय खालच्या न्यायालयाला किंवा अन्य प्राधिकरणाला तिच्यासमोर प्रलंबित असलेले प्रकरण उच्च प्राधिकरण किंवा न्यायालयात हस्तांतरित करण्याचा आदेश देते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Answer: (a) - (iv), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (i)
📌 Key Highlights:
•
Habeas corpus:
•
A Latin term which literally means ‘to have the body of’. Hence Pair 1 is correct.
•
A writ of habeas corpus means that the court orders that the arrested person should be presented before it. It can also order to set free an arrested person if the manner or grounds of arrest are not lawful or satisfactory.
•
Mandamus:
•
It literally means ‘we command’. Hence Pair 2 is correct.
•
This writ is issued when the court finds that a particular office holder is not doing legal duty and thereby is infringing on the right of an individual.
•
Prohibition:
•
It means ‘to forbid’. Hence Pair 3 is correct.
•
This writ is issued by a higher court (High Court or Supreme Court) when a lower court has considered a case going beyond its jurisdiction.
•
Quo Warranto:
•
It means ‘by what authority or warrants’.
•
If the court finds that a person is holding office but is not entitled to hold that office, it issues the writ of quo warranto and restricts that person from acting as an office holder.
•
Certiorari:
•
It means ‘to be certified’ or sometimes ‘to be informed’. Hence Pair 4 is incorrect.
•
Under this writ, the court orders a lower court or another authority to transfer a matter pending before it to the higher authority or court.