योग्य उत्तर: पर्याय (2) अ- IV, ब -III, क-II, ड-I
सविस्तर स्पष्टीकरण:
भारतातील प्रमुख जीवावरण राखीव क्षेत्रे (Biosphere Reserves) आणि त्यांची स्थापना वर्षे:
1.
अ. निलगिरी (Nilgiri) $\rightarrow$ IV. 1986:
•
निलगिरी हे भारतातील पहिले जीवावरण राखीव क्षेत्र आहे. त्याची स्थापना 1986 मध्ये करण्यात आली.
•
हे क्षेत्र तामिळनाडू, केरळ आणि कर्नाटक या तीन राज्यांच्या सीमेवर पश्चिम घाटात पसरलेले आहे.
•
हे युनेस्कोच्या 'मॅन अँड बायोस्फीअर' (MAB) यादीत समाविष्ट होणारे भारतातील पहिले राखीव क्षेत्र (2000 मध्ये) ठरले.
2.
ब. सुंदरबन (Sundarban) $\rightarrow$ III. 1989:
•
पश्चिम बंगालमधील गंगा-ब्रह्मपुत्रा त्रिभुज प्रदेशातील खारफुटी वने (Mangroves) आणि रॉयल बेंगॉल टायगरसाठी प्रसिद्ध असलेल्या सुंदरबनची स्थापना 1989 मध्ये झाली.
3.
क. कच्छ (Kachchh / Great Rann of Kutch) $\rightarrow$ II. 2008:
•
गुजरातमधील कच्छचे मोठे रण हे जीवावरण राखीव क्षेत्र म्हणून 2008 मध्ये घोषित करण्यात आले.
•
हे क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारतातील सर्वात मोठे जीवावरण राखीव क्षेत्र (सुमारे 12,454 चौ. किमी) आहे.
4.
ड. पन्ना (Panna) $\rightarrow$ I. 2011:
•
मध्य प्रदेशातील पन्ना हे 2011 मध्ये भारताचे 18 वे जीवावरण राखीव क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्यात आले.
•
2020 मध्ये युनेस्कोने पन्नाचा समावेश जागतिक बायोस्फीअर रिझर्व्ह नेटवर्कमध्ये केला.
भारतात एकूण 18 जीवावरण राखीव क्षेत्रे (Biosphere Reserves) असून त्यापैकी 12 क्षेत्रे युनेस्कोच्या MAB (Man and the Biosphere) जागतिक नेटवर्कमध्ये समाविष्ट आहेत. पहिले: निलगिरी (1986), सर्वात मोठे: कच्छ (गुजरात), सर्वात लहान: दिब्रु-सैखोवा (आसाम).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) a- IV, b -III, c-II, d-I
Detailed Explanation:
Matching of major Biosphere Reserves in India with their respective years of establishment:
1.
a. Nilgiri $\rightarrow$ IV. 1986:
•
Nilgiri Biosphere Reserve was established in 1986 as the first Biosphere Reserve in India.
•
It is spread across the tri-junction of Tamil Nadu, Kerala, and Karnataka in the Western Ghats.
•
It became the first Indian biosphere reserve to be included in UNESCO's Man and the Biosphere (MAB) World Network in 2000.
2.
b. Sundarban $\rightarrow$ III. 1989:
•
Located in the delta of the Ganga and Brahmaputra rivers in West Bengal, renowned for mangrove wetlands and the Royal Bengal Tiger; established in 1989.
3.
c. Kutch (Great Rann of Kutch) $\rightarrow$ II. 2008:
•
Notified in 2008 in Gujarat, it is geographically the largest Biosphere Reserve in India covering an area of 12,454 sq. km.
4.
d. Panna $\rightarrow$ I. 2011:
•
Located in the Vindhya Range of Madhya Pradesh, designated as India's 18th Biosphere Reserve in 2011. It was added to UNESCO's MAB network in 2020.
India currently has 18 Biosphere Reserves, out of which 12 are recognized internationally under UNESCO's MAB Programme. First: Nilgiri (1986), Largest: Kutch (Gujarat), Smallest: Dibru-Saikhowa (Assam).
