🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Group C Pre 2023 MEDIUM

अचूक जोड्या लावा. अ. 61 वी घटनादुरुस्ती | 1. राज्य लोक सेवा आयोगातील सदस्यांचे सेवा निवृत्तीचे वय 60 वरून 62 वर्षे ब. 44 वी घटनादुरुस्ती | 2. त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्था क. 41 वी घटनादुरुस्ती | 3. मतदाराचे वय 21 वरून 18 वर्षे केले ड. 73 वी घटनादुरुस्ती | 4. राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती आणि पंतप्रधान यांच्या निवडणुकीविषयी वाद सर्वोच्च व उच्च न्यायालयात

EN Match the pairs correctly. A. 61st Constitutional Amendment | 1. Retirement age of Members of State Public Service Commission increased from 60 to 62 years B. 44th Constitutional Amendment | 2. Three tier Panchayat Raj System C. 41st Constitutional Amendment | 3. Voter age changed from 21 to 18 years D. 73rd Constitutional Amendment | 4. Controversy in Supreme Court and High Court regarding election of President, Vice President and Prime Minister
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
अ - 4, ब – 3, क - 1, ड – 2
A - 4, B - 3, C - 1, D - 2
B
अ - 3, ब - 4, क- 1, ड – 2
A - 3, B - 4, C - 1, D - 2
C
अ - 2, ब- 1, क- 4, ड – 3
A - 2, B - 1, C - 4, D - 3
D
अ - 4, ब- 1, क - 3, ड – 2
A - 4, B - 1, C - 3, D - 4
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

✅ उत्तर: पर्याय 2 आहे.

📌 प्रमुख घटक:

• अ. 61 वी घटनादुरुस्ती - 3. मतदारांचे वय 21 वरून 18 वर्षे केले
• ब. 44 वी घटनादुरुस्ती - 4. राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती आणि पंतप्रधान यांच्या निवडीबाबत सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयात वाद
• क. 41 वी घटनादुरुस्ती - 1. राज्य लोकसेवा आयोगाच्या सदस्यांचे सेवानिवृत्तीचे वय 60 वरून 62 वर्षे केले.
• ड. 73 वी घटनादुरुस्ती - 2. त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्था

📘 अतिरिक्त माहिती:

• 1988 च्या 61 व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या निवडणुकांसाठी मतदानाचे वय 21 वर्षांवरून 18 वर्षांपर्यंत कमी केले.
• 1978 चा 44 वी घटनादुरुस्ती कायदा 42 व्या दुरुस्तीद्वारे सादर केलेल्या विकृती काढून टाकण्यासाठी लागू करण्यात आला होता, विशेषत: ज्यांना न्यायिक पुनरावलोकन आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्य कमी करणारे म्हणून पाहिले गेले होते.
• 1976 च्या 41व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने राज्य लोकसेवा आयोगाच्या सदस्यांचे सेवानिवृत्तीचे वय 60 वरून 62 वर्षे केले.
• 1992 च्या 73 व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने ग्रामीण भागात स्थानिक प्रशासनाची त्रिस्तरीय व्यवस्था निर्माण करण्यासाठी पंचायती राज व्यवस्था सुरू केली.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

✅ Answer: Option 2.

📌 Key Highlights:

• A. 61st Constitutional Amendment - 3. Voter age changed from 21 to 18 years
• B. 44th Constitutional Amendment - 4. Controversy in Supreme Court and High Court regarding election of President, Vice President and Prime Minister
• C. 41st Constitutional Amendment - 1. Retirement age of Members of State Public Service Commission increased from 60 to 62 years
• D. 73rd Constitutional Amendment - 2. Three tier Panchayat Raj System

📘 Additional Context:

• The 61st Constitutional Amendment Act of 1988 reduced the voting age from 21 years to 18 years for the Lok Sabha and the state legislative assembly elections.
• The 44th Constitutional Amendment Act of 1978 was enacted to remove distortions introduced by the 42nd Amendment, particularly those that were seen as undermining judicial review and individual freedoms.
• The 41st Constitutional Amendment Act of 1976 increased the retirement age of Members of State Public Service Commission from 60 to 62 years.
• The 73rd Constitutional Amendment Act of 1992 introduced the Panchayati Raj system to create a three-tier system of local governance in rural areas.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अ - 4, ब – 3, क - 1, ड – 2 (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) अ - 3, ब - 4, क- 1, ड – 2 (अचूक उत्तर): ✅ उत्तर: पर्याय 2 आहे.
⚠️ पर्याय (3) अ - 2, ब- 1, क- 4, ड – 3 (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) अ - 4, ब- 1, क - 3, ड – 2 (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book भारतीय संविधानाची निर्मिती प्रक्रिया

कॅबिनेट मिशन योजना (Cabinet Mission Plan १९४६) अंतर्गत भारतासाठी घटना समितीची (Constituent Assembly) स्थापना करण्यात आली. घटना समितीने २ वर्षे, ११ महिने आणि १८ दिवस अथक परिश्रम करून जगातील सर्वश्रेष्ठ लिखित संविधान तयार केले.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 घटना समितीची पहिली बैठक ९ डिसेंबर १९४६ रोजी नवी दिल्ली येथे झाली. तात्पुरते अध्यक्ष म्हणून डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा यांची निवड झाली.
2 ११ डिसेंबर १९४६ रोजी डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची घटना समितीचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष म्हणून तर एच. सी. मुखर्जी यांची उपाध्यक्ष म्हणून निवड झाली.
3 १३ डिसेंबर १९४६ रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी ऐतिहासिक 'उद्देश पत्रिका' (Objective Resolution) मांडली, जी २२ जानेवारी १९४७ रोजी एकमताने मंजूर झाली.
4 सर बी. एन. राव (Sir B. N. Rau) हे घटना समितीचे घटनात्मक/कायदेशीर सल्लागार होते.
5 २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली ७ सदस्यीय 'मसुदा समिती' (Drafting Committee) स्थापन करण्यात आली.
6 संविधानावर स्वाक्षरी करण्यासाठी २४ जानेवारी १९५० रोजी घटना समितीचे शेवटचे अधिवेशन भरले. यात २८४ सदस्यांनी स्वाक्षरी केली.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'राज्यघटनेची निर्मिती व ऐतिहासिक पार्श्वभूमी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →