वनस्पतीरोग व रोगकारकाच्या जोड्या लावा. वनस्पतीरोग | रोगकारक अ. गव्हाची सुटी काजळी | i. टॅफ्रिना मक्यूलान्स ब. गव्हाचा खोडावरील काळा तांबेरा | ii. सरकोस्पोरीडियम परसोनॅटम क. भुईमुगाच्या पानावरील टिक्का | iii.उस्टीलॅगो सेगेटम ड. हळदीच्या पानावरील ठिपका | iv. पक्सीनिया ग्रॅमीनिस
EN
Match the plant disease with causative agent.
Plant disease | Causal agent
a. Loose smut of wheat | i. Taphrina maculans
b. Black stem rust of wheat | ii. Cercosporidium personatum
c. Tikka disease of groundnut | iii. Ustilago segetum
d. Leaf spot of turmeric | iv. Puccinia graminis
✅ उत्तर: पर्याय 3 आहे.
मुख्य मुद्दे
•
योग्य जुळणी आहे:
•
a. गव्हाचा लूज स्मट (Loose smut) → iii. यस्टिलागो सेगेटम (Ustilago segetum)
•
b. गव्हाचा ब्लॅक स्टेम रस्ट (Black stem rust) → iv. पक्सिनिया ग्रॅमिनिस (Puccinia graminis)
•
c. भुईमुगाचा टिक्का रोग (Tikka disease) → ii. सर्कॉस्पोरिडियम पर्सनॅटम (Cercosporidium personatum)
•
d. हळदीच्या पानांवरील ठिपके (Leaf spot) → i. टाफ्रिना मॅक्युलन्स (Taphrina maculans)
•
ही जुळणी वनस्पती रोगांसाठी जबाबदार असलेल्या विशिष्ट बुरशीजन्य किंवा सूक्ष्मजीवांवर आधारित आहे.
•
प्रत्येक रोगाचे एक अद्वितीय कारक (Causative agent) असते जे त्याच्या लक्षणांद्वारे आणि निदान अभ्यासाद्वारे ओळखले जाऊ शकते.
•
लूज स्मट (Loose smut) आणि ब्लॅक स्टेम रस्ट (Black stem rust) हे गव्हातील सामान्य रोग आहेत, तर टिक्का रोग (Tikka disease) भुईमुगाच्या पिकातील एक महत्त्वपूर्ण समस्या आहे.
•
पानांवरील ठिपक्यांचे रोग (Leaf spot diseases) अनेकदा हळदीसारख्या वनस्पती प्रकारासाठी विशिष्ट असतात.
महत्वाचे मुद्दे
•
गव्हाचा लूज स्मट (Loose smut): हा यस्टिलागो सेगेटम (Ustilago segetum) या बुरशीमुळे होतो. यामुळे धान्यावर परिणाम होतो आणि उत्पादनात घट येते.
•
गव्हाचा ब्लॅक स्टेम रस्ट (Black stem rust): पक्सिनिया ग्रॅमिनिस (Puccinia graminis) मुळे होणाऱ्या या रोगामुळे देठांवर आणि पानांवर लालसर-तपकिरी रंगाचे पुस्टुलेस (pustules) तयार होतात, ज्यामुळे प्रकाशसंश्लेषण (photosynthesis) प्रभावित होते.
•
भुईमुगाचा टिक्का रोग (Tikka disease): हा सर्कॉस्पोरिडियम पर्सनॅटम (Cercosporidium personatum) मुळे होतो आणि यामुळे पानांवर ठिपके पडतात, ज्यामुळे वनस्पतीचे आरोग्य आणि बियाण्यांचे उत्पादन कमी होते.
•
हळदीच्या पानांवरील ठिपके (Leaf spot of turmeric): टाफ्रिना मॅक्युलन्स (Taphrina maculans) नावाच्या बुरशीजन्य रोगजनकामुळे हा रोग होतो, ज्यामुळे हळदीच्या पानांवर गडद ठिपके पडतात.
अतिरिक्त माहिती
•
अतिरिक्त संज्ञा:
•
यस्टिलागो सेगेटम (Ustilago segetum): तृणधान्यांमधील स्मट (smut) रोगांसाठी जबाबदार बुरशी.
•
पक्सिनिया ग्रॅमिनिस (Puccinia graminis): एक रस्ट (rust) बुरशी जी गहू लागवडीमध्ये एक महत्त्वपूर्ण कीटक आहे.
•
सर्कॉस्पोरिडियम पर्सनॅटम (Cercosporidium personatum): विशेषतः भुईमुगासारख्या शेंगांसारख्या वनस्पतींमध्ये पानांवर ठिपके निर्माण करते.
•
टाफ्रिना मॅक्युलन्स (Taphrina maculans): हळदीच्या पानांवर परिणाम करणारा एक बुरशीजन्य रोगजनक.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Answer: Option 3.
📌 Key Highlights:
•
The correct matching is:
•
a. Loose smut of wheat → iii. Ustilago segetum
•
b. Black stem rust of wheat → iv. Puccinia graminis
•
c. Tikka disease of groundnut → ii. Cercosporidium personatum
•
d. Leaf spot of turmeric → i. Taphrina maculans
•
This matching is based on the specific fungal or microbial pathogens responsible for the plant diseases.
•
Each disease has a unique causative agent which can be identified through its symptoms and diagnostic studies.
•
Loose smut and black stem rust are common diseases in wheat, whereas tikka disease is a significant issue in groundnut crops.
•
Leaf spot diseases are often specific to the plant type, such as turmeric.
💡 Important Notes:
•
Loose smut of wheat: It is caused by the fungus Ustilago segetum. It affects the grain and causes a reduction in yield.
•
Black stem rust of wheat: Caused by Puccinia graminis, this disease results in reddish-brown pustules on the stems and leaves, affecting photosynthesis.
•
Tikka disease of groundnut: This is caused by Cercosporidium personatum and leads to leaf spots, reducing the plant's health and seed yield.
•
Leaf spot of turmeric: The fungal pathogen Taphrina maculans causes this disease, leading to dark spots on the turmeric leaves.
📘 Additional Context:
•
Additional Terms:
•
Ustilago segetum: A fungus responsible for the smut diseases in cereals.
•
Puccinia graminis: A rust fungus that is a significant pest in wheat cultivation.
•
Cercosporidium personatum: Causes leaf spots, particularly in legumes like groundnuts.
•
Taphrina maculans: A fungal pathogen affecting turmeric leaves.