द्वितीयक चयापचयित उत्पादनाच्या निर्मितीसाठी ___________या पद्धतीचे लक्षणीय योगदान आहे.
EN
________ method is the most significant contribution in secondary metabolite production.
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (पृष्ठतल अचल वनस्पती पेशी / Surface immobilized plant cell)
स्पष्टीकरण:
•
द्वितीयक चयापचयिते (Secondary Metabolites): वनस्पतींमधील औषधी घटक (उदा. अल्कलॉइड्स, टॅनिन्स, इसेन्शियल ऑइल्स, फ्लेव्होनॉइड्स) मिळवण्यासाठी वनस्पती ऊती संवर्धनाचा वापर केला जातो.
•
अचल वनस्पती पेशी पद्धत (Plant Cell Immobilization): यामध्ये वनस्पती पेशींना कॅल्शियम अल्जिनेट, पॉलीयुरेथेन किंवा अगरोज जेलच्या पृष्ठभागावर किंवा जाळीत स्थिर (Immobilized) केले जाते.
•
फायदे:
•
पेशींची दीर्घकाळ जैव-सक्रियता आणि अखंड वाढ टिकून राहते.
•
पेशींचे यांत्रिक ताणापासून (Shear stress) रक्षण होते.
•
पेशींचा नाश न करता सतत माध्यम बदलून द्वितीयक उत्पादने गोळा करता येतात.
•
यामुळे औद्योगिक पातळीवर द्वितीयक उत्पादनांची निर्मिती मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
वनस्पती पेशींचे अचल संवर्धन (Cell Immobilization - प्रामुख्याने कॅल्शियम अल्जिनेट जेल वापरून) हे उच्च दर्जाची औषधी द्रव्ये व दुय्यम चयापचयिते (Secondary metabolites) अखंडपणे मिळवण्यासाठीचे सर्वोत्तम तंत्रज्ञान आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Surface immobilized plant cell)
Explanation:
•
Secondary metabolites (such as alkaloids, taxol, shikonin, and glycosides) are high-value pharmaceutical and biochemical compounds produced by plant cells.
•
The surface immobilization of plant cells (entrapped within polymer matrices such as calcium alginate, agarose, or polyurethane foam) revolutionized industrial bioprocessing.
•
Immobilization shields shear-sensitive plant cells from mechanical agitation in bioreactors, mimics natural in vivo tissue aggregation, and permits continuous long-term perfusion culture where secondary metabolites can be extracted without sacrificing biomass.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Immobilization of plant cells in matrices like calcium alginate provides superior volumetric yields of plant secondary metabolites compared to free cell suspension.