योग्य उत्तर: पर्याय ४: प्राथमिक व दुय्यम दोन्ही प्रकारचे
स्पष्टीकरण:
मोटार वाहनांमुळे (Motor Vehicles) हवेमध्ये प्राथमिक आणि दुय्यम अशा दोन्ही प्रकारचे प्रदूषण घडून येते.
प्रदूषणाचे स्वरूप:
१.
प्राथमिक प्रदूषण (Primary Pollutants): वाहनांच्या सायलेन्सरमधून थेट उत्सर्जित होणारे वायू. उदा. कार्बन मोनॉक्साईड (CO), न जळालेले हायड्रोकार्बन्स (HC), नायट्रिक ऑक्साईड (NO), काजळी आणि सूक्ष्म कण (PM 2.5).
२.
दुय्यम प्रदूषण (Secondary Pollutants): वाहनांतून बाहेर पडलेले प्राथमिक प्रदूषक (NOx आणि VOCs) जेव्हा सूर्यप्रकाशाच्या उपस्थितीत रासायनिक अभिक्रिया करतात, तेव्हा जमिनीवरील ओझोन (O₃), पेरॉक्सीअ‍ॅसिटाईल नायट्रेट (PAN) आणि प्रकाशरासायनिक धुरके (Photochemical Smog) ही घातक दुय्यम प्रदूषके तयार होतात.
वाहनांमधून निघणारा कार्बन मोनॉक्साईड रक्तातील हिमोग्लोबिनशी संयोग पावून 'कार्बोक्सी-हिमोग्लोबिन' (Carboxyhemoglobin) तयार करतो, ज्यामुळे शरीरातील ऑक्सिजन वाहून नेण्याची क्षमता ठप्प होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4: Both primary and secondary pollution
Explanation:
Automotive transport is responsible for discharging both primary pollutants directly and synthesizing secondary pollutants atmospherically:
Pollution Mechanics:
1.
Direct Primary Emissions: Discharged directly from tailpipe combustion: Carbon Monoxide ($CO$), unburnt Volatile Organic Compounds ($VOCs$), Nitric Oxide ($NO$), and particulate soot ($PM_{2.5}$).
2.
Indirect Secondary Synthesis: In stagnant, sunlit urban air, vehicular $NO_x$ and reactive hydrocarbons undergo photochemical transformations, synthesizing toxic ground-level Ozone ($O_3$), Peroxyacetyl Nitrate ($PAN$), and photochemical smog.
Inhaled vehicular Carbon Monoxide binds with human hemoglobin with an affinity 200–250 times greater than oxygen, forming lethal Carboxyhemoglobin which deprives vital organs of oxygen.
