छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गौरवार्थ **'शिवसागर' (Shivsagar)** असे नामकरण करण्यात आलेला सुमारे १०५ टीएमसी (TMC) जलसाठ्याचा विस्तीर्ण जलाशय सातारा जिल्ह्यातील खालीलपैकी कोणत्या जलविद्युत प्रकल्पाशी संबंधित आहे?
EN
Named **'Shivsagar'** in honor of Chhatrapati Shivaji Maharaj and impounding a vast water storage of around 105 TMC, this reservoir is associated with which hydroelectric dam in Satara district?
योग्य उत्तर पर्याय 3 (कोयना धरण / Koyna Dam) आहे.
सविस्तर जलाशय व धरण विश्लेषण:
•
शिवसागर जलाशय: सातारा जिल्ह्यातील हेळवाक/कोयनानगर येथे कोयना नदीवर बांधण्यात आलेल्या कोयना धरणाच्या विस्तीर्ण जलाशयाचे अधिकृत नाव 'शिवसागर' आहे.
•
या जलाशयाची एकूण जलसंचय क्षमता सुमारे १०५.२५ टीएमसी (TMC) असून तो महाराष्ट्रातील सर्वात मोठ्या जलसाठ्यांपैकी एक आहे.
•
या धरणातून पश्चिमेकडील तीव्र उतारावर पोफळी येथे जलविद्युत निर्मिती केली जाते आणि पाणी वशिष्टी नदीत सोडले जाते.
इतर प्रमुख धरणांचे जलाशय (Distractor Analysis):
•
जायकवाडी धरण (गोदावरी): नाथसागर (छत्रपती संभाजीनगर)
•
उजनी धरण (भीमा): यशवंतसागर (सोलापूर)
•
तोतलाडोह धरण (पेंच): मेघदूत जलाशय (नागपूर)
•
भंडारदरा धरण (प्रवरा): आर्थर लेक (अहमदनगर)
•
राधानगरी धरण (भोगावती): लक्ष्मी तलाव (कोल्हापूर)
•
चांदोली धरण (वारणा): वसंतसागर (सांगली-कोल्हापूर)
•
दूधगंगा धरण (काळम्मावाडी): राजाराम सागर (कोल्हापूर)
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
धरणांचे अधिकृत जलाशय नावे जोड्या जुळवासाठी वारंवार विचारली जातात: कोयना = शिवसागर, जायकवाडी = नाथसागर, उजनी = यशवंतसागर, चांदोली = वसंतसागर, तोतलाडोह = मेघदूत जलाशय.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Koyna Dam).
Detailed Reservoir Analysis:
•
Shivsagar Reservoir: The massive artificial lake impounded by the Koyna Dam on the Koyna River at Koynanagar in Satara district is named 'Shivsagar' in honour of Chhatrapati Shivaji Maharaj.
•
It stores about 105.25 TMC of water, generating 1,960 MW of peak hydropower at Pophali via western diversion into the Vashishti River basin.
Distractor Analysis:
•
Jayakwadi Dam (Godavari): Nathsagar Reservoir (Chhatrapati Sambhajinagar).
•
Ujani Dam (Bhima): Yashwant Sagar Reservoir (Solapur).
•
Totladoh Dam (Pench): Meghdoot Reservoir (Nagpur).
•
Bhandardara Dam (Pravara): Arthur Lake (Ahmednagar).
•
Radhanagari Dam (Bhogawati): Laxmi Talao (Kolhapur).
•
Chandoli Dam (Warna): Vasant Sagar (Sangli-Kolhapur).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Standard reservoir nomenclature frequently asked in MPSC match-the-column questions: Koyna = Shivsagar, Jayakwadi = Nathsagar, Ujani = Yashwantsagar, Totladoh = Meghdoot, Radhanagari = Laxmi Talao.