🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

पर्यावरण व जैवविविधता MPSC Pre 2023 MEDIUM

मातीतील नायट्रोजन खत जिवाणूद्वारे तोडल्यास _____मुक्त होते.

EN Nitrogen fertilizers in soils releases ________ when broken down by bacteria.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

नायट्रोजन डायऑक्साइड (NO2)

Nitrogen dioxide (NO2)

नायट्रस ऑक्साइड (N2O)

Nitrous oxide (N2O)

नायट्रोजन ट्राय ऑक्साइड (NO3)

Nitrogen trioxide (NO3)

नायट्रोजन (N2)

Nitrogen (N2)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३: नायट्रोजन ट्राय ऑक्साईड (NO3 / नायट्रेट)

स्पष्टीकरण:

मातीमध्ये वापरल्या गेलेल्या रासायनिक नायट्रोजन खतांचे (उदा. युरिया, अमोनियम सल्फेट) जेव्हा मातीतील नायट्रिफायिंग जिवाणूंद्वारे (Nitrosomonas व Nitrobacter) विघटन होते, तेव्हा नायट्रोजनचे रूपांतर नायट्रेट्स (NO₃⁻) मध्ये होते, ज्याला वनस्पती शोषून घेतात.

जैविक प्रक्रिया:

१. नायट्रीफिकेशन (Nitrification):

• अमोनियाचे रूपांतर प्रथम नायट्राइट (NO₂⁻) मध्ये आणि नंतर नायट्रेट (NO₃⁻) मध्ये होते.

२. डीनायट्रीफिकेशन (Denitrification):

• अवायुजीवी परिस्थितीत स्यूडोमोनास जिवाणू नायट्रेट्सचे विघटन करून नायट्रस ऑक्साईड (N₂O) आणि नायट्रोजन वायू (N₂) वातावरणात मुक्त करतात.

३. आयोगाची अधिकृत उत्तरतालिका: परीक्षेत अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार पर्याय ३ (NO₃) ग्राह्य धरण्यात आला होता.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

नायट्रोजन चक्रामध्ये अमोनियाचे नायट्रेटमध्ये रूपांतर करणाऱ्या मुख्य जिवाणूंमध्ये 'नायट्रोसोमोनास' आणि 'नायट्रोबॅक्टर' चा समावेश होतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3: Nitrogen trioxide (NO3)

Explanation:

When nitrogenous fertilizers applied to soil are biochemically transformed by soil bacteria through the nitrification cascade, nitrate ($NO_3^-$) is synthesized and released for plant root assimilation.

Biogeochemical Process:

1. Nitrification: Autotrophic nitrifying bacteria (*Nitrosomonas*) first oxidize ammonia to nitrite ($NO_2^-$), followed by *Nitrobacter* oxidizing nitrite into nitrate ($NO_3^-$).

2. Denitrification: Under anaerobic saturation, facultative bacteria (*Pseudomonas*) reduce nitrates further into nitrous oxide ($N_2O$) and elemental $N_2$.

3. Official Commission Key: The item formally recognized option 3 ($NO_3$) in the official answer key.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Runoff containing excess agricultural nitrates into water bodies triggers excessive algal proliferation and subsequent oxygen depletion, a process known as Eutrophication.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) नायट्रोजन डायऑक्साइड (NO2) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) नायट्रस ऑक्साइड (N2O) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) नायट्रोजन ट्राय ऑक्साइड (NO3) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ३: नायट्रोजन ट्राय ऑक्साईड (NO3 / नायट्रेट)

✗ पर्याय (4) नायट्रोजन (N2) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: पर्यावरण व जैवविविधता विषयांतर्गत 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: पर्यावरण व जैवविविधता विषयातील 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'नायट्रोजन ट्राय ऑक्साइड (NO3)' हे असून ते 'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'हवामान बदल, जागतिक तापमान वाढ, हरितगृह वायू व प्रदूषण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

मातीतील नायट्रोजन खत जिवाणूद्वारे तोडल्यास _____मुक्त होते.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन