लो. टिळकांनी 23 एप्रिल 1916 ला पुण्यामध्ये ......... ची स्थापना केली.
EN
On 23 April 1916, Lokmanya Tilak established the ......... in Pune.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ [होमरूल लीग]
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
होमरूल चळवळीची पार्श्वभूमी: पहिल्या महायुद्धाच्या काळात (१९१४–१९१८) भारतात स्वशासनाची (Home Rule / स्वराज्य) मागणी करण्यासाठी आयर्लंडच्या धर्तीवर होमरूल आंदोलन सुरू करण्यात आले.
•
टिळकांची इंडियन होमरूल लीग:
•
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी २३ एप्रिल १९१६ रोजी बेळगाव येथील प्रांतिक परिषदेत निर्णय घेऊन पुणे येथे 'इंडियन होमरूल लीग'ची (Indian Home Rule League) स्थापना केली.
•
कार्यक्षेत्र: टिळकांच्या होमरूल लीगचे कार्यक्षेत्र महाराष्ट्र (मुंबई शहर वगळून), मध्य प्रांत (Central Provinces), बेरार (वऱ्हाड) आणि कर्नाटक हे होते.
•
पदाधिकारी: जोसेफ बॅप्टिस्टा हे टिळकांच्या होमरूल लीगचे अध्यक्ष होते आणि नरसो चिंतामण (न. चिं.) केळकर हे तिचे चिटणीस (सचिव) होते.
•
टिळकांचे अमर वचन: याच होमरूल आंदोलनादरम्यान टिळकांनी घोषणा केली: "स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच!"
•
ॲनी बेझंट यांची लीग: डॉ. ॲनी बेझंट यांनी सप्टेंबर १९१६ मध्ये मद्रास (अड्यार) येथे ऑल इंडिया होमरूल लीग स्थापन केली, जिचे कार्यक्षेत्र उर्वरित भारत होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
टिळकांची होमरूल लीग स्थापना: २३ एप्रिल १९१६ (पुणे).
•
अध्यक्ष: जोसेफ बॅप्टिस्टा (Joseph Baptista).
•
चिटणीस: न. चिं. केळकर.
•
कार्यक्षेत्र: महाराष्ट्र (मुंबई सोडून), कर्नाटक, मध्य प्रांत व वऱ्हाड.
•
ॲनी बेझंट यांची लीग: सप्टेंबर १९१६ (अड्यार, मद्रास).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 [Home Rule League]
Detailed Explanation:
•
Genesis of the Home Rule Movement: Inspired by the Irish Home Rule movement during the First World War, the agitation aimed to demand self-government (Swaraj) within the British Empire through constitutional means.
•
Tilak's Indian Home Rule League:
•
Lokmanya Bal Gangadhar Tilak founded the Indian Home Rule League on 23 April 1916 in Pune (formal resolution passed at the Belgaum Provincial Conference).
•
Jurisdiction: Tilak's League operated in Maharashtra (excluding Bombay City), Karnataka, the Central Provinces, and Berar.
•
Office-Bearers: Barrister Joseph Baptista was elected its founding President, while N. C. Kelkar served as its General Secretary.
•
Historic Proclamation: It was during this Home Rule campaign that Tilak proclaimed his iconic clarion call: *"Swaraj is my birthright, and I shall have it!"*
•
Annie Besant's League: Dr. Annie Besant launched her 'All India Home Rule League' in September 1916 at Madras (Adyar), catering to the rest of India.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Tilak's League Foundation: 23 April 1916 (Pune).
•
First President: Joseph Baptista.
•
Secretary: N. C. Kelkar.
•
Territorial Jurisdiction: Maharashtra (excluding Bombay City), Karnataka, Central Provinces, and Berar.
•
Annie Besant's League: September 1916 (Adyar, Madras).