🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2023 MEDIUM

‘मालविकाग्निमित्र' या प्राचीन नाटकात कोणत्या दोन राजघराण्याच्या वैवाहिक संबंधावर प्रकाश टाकण्यात आला आहे?

EN On which of the following matrimonial relationship between two Royal families, the ancient drama 'Malavikagnimitra' throws light?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

शुंग आणि विदर्भ (यज्ञसेन) घराणे

Shunga and Vidarbha (Yadnyasen) family

गुप्त आणि वाकाटक घराणे

Gupta and Vakataka family

शक आणि सातवाहन घराणे

Shakas and Satavahana family

चालुक्य आणि वर्धन घराणे

Chalukya and Vardhana family

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) शुंग आणि विदर्भ (यज्ञसेन) घराणे

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• 'मालविकाग्निमित्रम्' (Malavikagnimitra):

• हे महाकवी कालिदास यांनी लिहिलेले पहिले संस्कृत नाटक आहे.

• या नाटकाचा नायक अग्निमित्र हा शुंग वंशाचा संस्थापक पुष्यमित्र शुंग याचा मुलगा असून तो विदिशाचा राज्यपाल/सम्राट असतो.

• कथानक आणि वैवाहिक संबंध:

• या नाटकाची नायिका मालविका ही विदर्भ देशाचा राजा माधवसेन याची बहीण (आणि विदर्भ राजा यज्ञसेन याची चुलत बहीण) असते.

• शुंग साम्राज्य आणि विदर्भ राज्य (यज्ञसेन) यांच्यातील राजकीय सत्तासंघर्ष आणि शेवटी शुंग सम्राट अग्निमित्र व विदर्भाची राजकुमारी मालविका यांच्यातील वैवाहिक संबंधातून निर्माण झालेली राजकीय मैत्री या नाटकामध्ये उत्कृष्टपणे रेखाटण्यात आली आहे.

• या नाटकात पुष्यमित्र शुंगाच्या 'अश्वमेध यज्ञा'चा आणि यवनांवरील (ग्रीक) विजयाचा ऐतिहासिक उल्लेखही आढळतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• कालिदासांची प्रमुख नाटके: 'मालविकाग्निमित्रम्', 'विक्रमोर्वशीयम्', आणि 'अभिज्ञानशाकुंतलम्'.

• कालिदासांची महाकाव्ये व खंडकाव्ये: 'रघुवंशम्', 'कुमारसंभवम्', 'मेघदूत', आणि 'ऋतुसंहार'.

• पुष्यमित्र शुंगाने मौर्य वंशाचा शेवटचा राजा बृहद्रथ याची हत्या करून इ.स.पूर्व 185 मध्ये शुंग घराण्याची स्थापना केली होती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Shunga and Vidarbha (Yadnyasen) family

Detailed Explanation:

• 'Malavikagnimitra' by Mahakavi Kalidasa:

• This classical Sanskrit play was the maiden dramatic work of Kalidasa.

• The protagonist of the play is King Agnimitra, the Shunga ruler at Vidisha (son of Pushyamitra Shunga, founder of the Shunga dynasty).

• Matrimonial and Political Alliance:

• The female lead, Malavika, is an exiled princess of the Vidarbha royal family—the sister of Madhavasena and cousin of King Yadnyasena of Vidarbha.

• The narrative revolves around the armed conflict between the Shungas and Vidarbha, which culminates in the partition of Vidarbha between Madhavasena and Yadnyasena under Shunga suzerainty, sealed through the royal marriage between Agnimitra and Princess Malavika.

• The play also provides crucial historiographical evidence regarding Pushyamitra Shunga's Ashvamedha Yajna and the military engagement against the Indo-Greeks (Yavanas) along the Sindhu river.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Dramatic Trilogy of Kalidasa: Malavikagnimitram, Vikramorvashiyam, and Abhijnanashakuntalam.

• Epic Poems (Mahakavyas): Raghuvamsham and Kumarasambhavam; Lyric Poems (Khandakavyas): Meghadutam and Ritusamharam.

• Pushyamitra Shunga founded the Shunga dynasty circa 185 BCE after assassinating the last Mauryan emperor Brihadratha.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) शुंग आणि विदर्भ (यज्ञसेन) घराणे (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (1) शुंग आणि विदर्भ (यज्ञसेन) घराणे**

⚠️ पर्याय (2) गुप्त आणि वाकाटक घराणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) शक आणि सातवाहन घराणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) चालुक्य आणि वर्धन घराणे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'शुंग आणि विदर्भ (यज्ञसेन) घराणे' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

‘मालविकाग्निमित्र' या प्राचीन नाटकात कोणत्या दोन राजघराण्याच्या वैवाहिक संबंधावर प्रकाश टाकण्यात आला आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन