🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2022 MEDIUM

मानवी रोग संशोधनात विभव असलेले अंगक ....... हे आहेत.

EN Organoids, that have shown potential in human disease research are ________.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

स्वयंसंघटित त्रिमितीय पेशी संवर्ध संस्था

Self organizing 3D cell culture systems

त्रिमितीय परांच्यांचे स्तरावर स्तराचे निक्षेपण

Layer by layer deposition of 3D scaffolds

समुच्चयित पेशींची गोलीय संरचना

Spherical structures of aggregated cells

अंडाकारी पृष्ठावर वर्धी एकलस्तर

Monolayers growing on oval surface

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (स्वयंसंघटित त्रिमितीय पेशी संवर्ध संस्था / Self organizing 3D cell culture systems)

स्पष्टीकरण:

• ऑर्गनॉइड्स (Organoids): हे प्रयोगशाळेत मूळ पेशींपासून (Stem cells) संवर्धित केलेले स्वयंसंघटित त्रिमितीय (3D) पेशी संवर्ध संस्था आहेत.

• हे सूक्ष्म त्रिमितीय ऊतींचे समूह मानवी अवयवांची (उदा. मेंदू, यकृत, मूत्रपिंड, फुफ्फुस) रचना आणि कार्य अत्यंत तंतोतंत दर्शवतात.

• पारंपारिक द्विमितीय (2D) पेशी संवर्धनाच्या तुलनेत ऑर्गनॉइड्स मानवी अवयवांमधील पेशी-पेशी परस्परसंवाद आणि रोगनिर्मितीची प्रक्रिया अचूक दाखवत असल्याने कर्करोग संशोधन, औषध चाचण्या (Drug screening) आणि मानवी रोगांवरील अभ्यासात क्रांतिकारक ठरत आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

ऑर्गनॉइड्सना 'डिशमधील सूक्ष्म अवयव' (Mini-organs in a dish) असेही म्हटले जाते. हे प्लुरिपोटंट स्टेम सेल्स (iPSCs) किंवा ॲडल्ट स्टेम सेल्सपासून प्रयोगशाळेत त्रिमितीय (3D) स्वरूपात वाढवले जातात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (Self organizing 3D cell culture systems)

Explanation:

• Organoids are miniature, in vitro generated self-organizing three-dimensional (3D) cell culture systems derived from embryonic stem cells, induced pluripotent stem cells (iPSCs), or adult stem cells.

• Unlike traditional 2D monolayer cultures, organoids faithfully replicate the complex spatial cellular architecture, cell-to-cell signaling, differentiation trajectories, and physiological functions of corresponding in vivo human organs (e.g., cerebral, intestinal, hepatic, or renal organoids).

• They have emerged as indispensable tools for human disease modeling, personalized therapeutics, and high-throughput pharmacological testing.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Organoids are often termed "mini-organs in a petri dish". They represent self-assembling 3D organ-like structures cultured from stem cells to model human physiology and disease pathology.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) स्वयंसंघटित त्रिमितीय पेशी संवर्ध संस्था (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय १ (स्वयंसंघटित त्रिमितीय पेशी संवर्ध संस्था / Self organizing 3D cell culture systems)

⚠️ पर्याय (2) त्रिमितीय परांच्यांचे स्तरावर स्तराचे निक्षेपण (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) समुच्चयित पेशींची गोलीय संरचना (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) अंडाकारी पृष्ठावर वर्धी एकलस्तर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'स्वयंसंघटित त्रिमितीय पेशी संवर्ध संस्था' हे असून ते 'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'जैवतंत्रज्ञान, जनुकीय सुधारणा व क्लोनिंग (Biotechnology)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

मानवी रोग संशोधनात विभव असलेले अंगक ....... हे आहेत.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन