भारतीय राज्यघटनेत मूळतः 'घटकराज्याचे राज्यपाल केंद्र सरकारच्या संमतीने राज्याची कार्यकारी कार्ये केंद्रावर सोपवू शकतात' अशी तरतूद नव्हती. ही तरतूद (कलम २५८A) खालीलपैकी कोणत्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे संविधानात समाविष्ट करण्यात आली? (१) ७ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९५६ (२) ३१ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७३ (३) ४२ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६ (४) ४४ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७८ योग्य पर्याय निवडा:
EN
Originally, the Constitution did not contain a provision enabling a State Governor to entrust state functions to the Centre with the Centre's consent. This provision (Article 258A) was inserted into the Constitution by which Amendment Act?
(1) 7th Constitutional Amendment Act, 1956
(2) 31st Constitutional Amendment Act, 1973
(3) 42nd Constitutional Amendment Act, 1976
(4) 44th Constitutional Amendment Act, 1978
Choose the correct option:
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - ७ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९५६.
विश्लेषण:
•
मूळ संविधानात कलम २५८ अंतर्गत केवळ केंद्र सरकारला (राष्ट्रपती व संसदेला) राज्यांवर अधिकार सोपवण्याची तरतूद होती; परंतु घटकराज्याला केंद्रावर अधिकार सोपवण्याची कोणतीही परस्पर तरतूद नव्हती.
•
ही उणीव दूर करण्यासाठी '७ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९५६' द्वारे संविधानात 'कलम २५८A' (Article 258A) नव्याने समाविष्ट करण्यात आले.
•
कलम २५८A नुसार: राज्याचे राज्यपाल भारत सरकारच्या संमतीने राज्याच्या अखत्यारीतील कोणतीही कार्यकारी कार्ये केंद्र सरकारकडे किंवा त्याच्या अधिकाऱ्यांकडे सोपवू शकतात.
पर्यायांचे स्पष्टीकरण:
•
पर्याय (१) ७ वी घटनादुरुस्ती (१९५६): राज्य पुनर्रचना, कलम २५८A चा समावेश, दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी एकच राज्यपाल/उच्च न्यायालय (योग्य उत्तर).
•
पर्याय (२) ३१ वी घटनादुरुस्ती (१९७३): लोकसभेची सदस्यसंख्या ५२५ वरून ५४५ केली.
•
पर्याय (३) ४२ वी घटनादुरुस्ती (१९७६): 'मिनी कॉन्स्टिट्यूशन' म्हणून ओळखली जाते.
•
पर्याय (४) ४४ वी घटनादुरुस्ती (१९७८): अंतर्गत अशांततेऐवजी सशस्त्र बंडखोरी शब्द आणला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
७ व्या घटनादुरुस्ती (१९५६) चे प्रमुख पैलू:
१)
राज्यांचे चार वर्ग (Part A, B, C, D) रद्द करून १४ राज्ये व ६ केंद्रशासित प्रदेश बनवले.
२)
कलम २५८A समाविष्ट केले.
३)
कलम २३१ अंतर्गत दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी सामायिक उच्च न्यायालयाची तरतूद केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - 7th Constitutional Amendment Act, 1956.
Analysis:
•
In the original 1950 Constitution, while Article 258 empowered the Union to entrust functions to States, there was no reciprocal provision enabling a State to entrust its functions to the Union.
•
To remedy this constitutional gap, the 7th Constitutional Amendment Act, 1956 inserted 'Article 258A'.
•
Article 258A empowers the Governor of a State, with the consent of the Government of India, to entrust functions in relation to any matter to which the executive power of the State extends to the Union Government or its officers.
Distractor Evaluation:
•
Option (1): 7th Amendment Act, 1956 is the correct amending statute.
•
Option (2): 31st Amendment, 1973 increased Lok Sabha strength from 525 to 545.
•
Option (3): 42nd Amendment, 1976 made extensive omnibus amendments.
•
Option (4): 44th Amendment, 1978 restored civil liberties post-emergency.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Key landmarks of the 7th Amendment (1956):
1.
Reorganised States into 14 States and 6 UTs (abolishing Part A, B, C, D states).
2.
Inserted Article 258A (State delegating to Centre).
3.
Provided for common High Courts and common Governors for two or more states.