सह्याद्रीतील कळसुबाई व कुलंग शिखरांच्या दक्षिणेस रतनगडाजवळ उगम पावणारी, विल्सन बंधारा (भंडारदरा), रंधा धबधबा आणि निळवंडे जलप्रकल्पाने समृद्ध झालेली 'प्रवरा नदी' प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या जिल्ह्यातून वाहते?
EN
Originating near Ratangad south of Kalsubai peak in the Sahyadris and adorned by the Wilson Dam (Bhandardara), Randha Falls, and the Nilwande Dam, through which district does the 'Pravara River' primarily flow?
योग्य उत्तर पर्याय 3 (अहमदनगर / अहिल्यानगर जिल्हा) आहे.
सविस्तर नदी विश्लेषण:
•
प्रवरा नदी: ही गोदावरी नदीची अत्यंत महत्त्वाची उजव्या तीरावरील उपनदी आहे.
•
उगम: अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यातील रतनगड येथे सह्याद्रीच्या पर्वतरांगेत.
•
प्रवाह: ही पूर्णपणे अहमदनगर जिल्ह्यातून पूर्व दिशेने वाहते (अकोले, संगमनेर, श्रीरामपूर, नेवासा).
•
वैशिष्ट्ये:
1.
भंडारदरा धरण (विल्सन डॅम): १९२६ मध्ये प्रवरा नदीवर बांधण्यात आलेले ब्रिटिशकालीन दगडी धरण, ज्याच्या जलाशयाला 'आर्थर लेक' म्हणतात.
2.
रंधा धबधबा: प्रवरा नदीवर सुमारे ४५ मीटर उंचीवरून कोसळणारा निसर्गरम्य धबधबा.
3.
निळवंडे धरण (उर्ध्व प्रवरा प्रकल्प): अकोले तालुक्यात प्रवरा नदीवरील सिंचन प्रकल्प.
4.
संगम: प्रवरा नदी नेवासा तालुक्यातील प्रवरासंगम (टोके) येथे गोदावरी नदीला मिळते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पुणे: भीमा, कुकडी, घोड, मीना, मुळा-मुठा नद्यांचा जिल्हा.
•
नाशिक: गोदावरी, दारणा, कादवा, गिरणा नद्यांचा जिल्हा.
•
सोलापूर: भीमा आणि सीना नद्यांचा जिल्हा.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संत ज्ञानेश्वरांनी भावार्थदीपिका (ज्ञानेश्वरी) ज्या नेवासे येथे पैस खांबाला टेकून लिहिली, ते ऐतिहासिक नेवासे गाव प्रवरा नदीच्या काठावर वसलेले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Ahmednagar / Ahilyanagar District).
Detailed Drainage Analysis:
•
Pravara River: A major right-bank tributary of the Godavari River.
•
Origin: Originates on the eastern slopes of the Sahyadri near Ratangad in Akole taluka of Ahmednagar (Ahilyanagar) district.
•
Course: Courses eastward entirely through Ahmednagar district via Akole, Sangamner, Shrirampur, and Nevasa.
•
Key Landmarks:
1.
Bhandardara Dam (Wilson Dam): Historic masonry dam completed in 1926 impounding Arthur Lake.
2.
Randha Falls: A scenic 45-meter waterfall on the Pravara River.
3.
Nilwande Dam: Upper Pravara irrigation project.
4.
Confluence: Merges with Godavari at Pravara Sangam (Toke) in Nevasa taluka.
Distractor Analysis:
•
Pune District: Drained by the Bhima, Kukadi, Ghod, and Mula-Mutha rivers.
•
Nashik District: Drained by Godavari, Darna, Kadwa, and Girna rivers.
•
Solapur District: Drained by Bhima and Sina rivers.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Historic town Nevasa, where Sant Dnyaneshwar authored the monumental scripture 'Bhavarthadeepika' (Dnyaneshwari) leaning on the sacred pillar (Paisa Khamb), is situated on the banks of the Pravara River.