जे दोलन तरंग प्रसरणाच्या दिशेने लंबवत असतात त्यास _______ म्हणतात.
EN
Oscillations that are perpendicular to the direction of wave propagation are called _______.
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (2) [अवतरंग]
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर ट्रान्सव्हर्स आहे.
📌 Key Points
•
आडवा तरंग
•
ट्रान्सव्हर्स तरंग म्हणजे लाटा ज्यामध्ये मध्यम कण त्याच्या प्रसाराच्या दिशेने लंब कंपन करतो.
•
वॉटर रिपल हे ट्रान्सव्हर्स तरंगांचे उदाहरण आहे ज्यामध्ये पाण्याचे रेणू पाण्याच्या पृष्ठभागावर लंब कंपन करतात आणि तरंग पृष्ठभागावर पसरतात.
[तपशीलवार रचना / आकृती विश्लेषण खालीलप्रमाणे]
•
आडवा तरंगामध्ये मध्यमाचे कण उभ्या दिशेने वर आणि खाली कंपन करतात तर ते क्षैतिज दिशेने पसरत असतात.
•
म्हणून ट्रान्सव्हर्स वेव्हमध्ये, क्रेस्ट हा एक भाग आहे जिथे कण त्याच्या मध्य स्थानावरून वर येतो तर कुंड हा एक भाग आहे जिथे कण मध्य स्थानाच्या खाली बुडतो.
•
अनुदैर्ध्य
•
अनुदैर्ध्य तरंग म्हणजे तरंग ज्यामध्ये मध्यम कण त्याच्या प्रसाराच्या दिशेने समांतर कंपन करतो.
•
ध्वनी तरंग हे अनुदैर्ध्य तरंगाचे उत्तम उदाहरण आहे.
[तपशीलवार रचना / आकृती विश्लेषण खालीलप्रमाणे]
•
हा आकृती एका माध्यमात रेखांशाच्या (ध्वनी) तरंगाचा प्रसार कसा होतो हे दाखवते.
•
येथे ठिपके हवेच्या रेणूंचे प्रतिनिधित्व करतात आणि काही भागात अधिक ठिपके कॉम्प्रेशन किंवा वाढलेल्या दाबाच्या क्षेत्राचे प्रतिनिधित्व करतात तर त्याच क्षेत्रातील कमी ठिपके रेरिफिकेशन किंवा कमी दाबाचा प्रदेश दर्शवतात.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय 1: 'अनुदैर्ध्य' हा पर्याय चुकीचा आहे.
•
पर्याय 2 (अचूक उत्तर): 'अवतरंग' हे दिलेल्या प्रश्नाचे योग्य उत्तर आहे.
•
पर्याय 3: 'तरंगलांबी' हा पर्याय चुकीचा आहे.
•
पर्याय 4: 'तरंगकाल' हा पर्याय चुकीचा आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 पोलीस भरती परीक्षा टीप: सामान्य विज्ञानात जीवनसत्त्वांची शास्त्रीय नावे, अभावामुळे होणारे रोग, मानवी रक्ताभिसरण संस्था आणि दैनंदिन भौतिकशास्त्रातील एकके यांवर वारंवार प्रश्न विचारले जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) [transverse wave]
Explanation:
The correct answer is Transverse.
📌 Key Points
•
Transverse waves
•
Transverse waves are waves in which the particle of the medium vibrates perpendicular to the direction of its propagation.
•
A water ripple is an example of a transverse wave in which water molecules vibrate perpendicular to the surface of the water while the wave propagates along the surface.
[Detailed Structure / Figure Analysis Below]
•
In transverse waves particles of the medium vibrate up and down in the vertical direction whereas it is propagating along the horizontal direction.
•
Hence in a transverse wave, a crest is a part where the particle rises from its mean position whereas a trough is a part where the particle dips below the mean position.
•
Longitudinal
•
Longitudinal waves are waves in which the particle of the medium vibrates parallel to the direction of its propagation.
•
Sound waves are the best example of longitudinal waves.
[Detailed Structure / Figure Analysis Below]
•
This diagram shows how longitudinal (sound) waves are propagated in a medium.
•
Here dots represent air molecules and more dots in some area represent a region of compression or increased pressure whereas fewer dots in the same area represents the region of rarification or decreased pressure.
Distractor Analysis:
•
Option 1: 'longitudinal wave' is incorrect in this context.
•
Option 2 (Correct Answer): 'transverse wave' is the correct response according to official examination criteria.
•
Option 3: 'wavelength' is incorrect in this context.
•
Option 4: 'wave period' is incorrect in this context.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 Police Bharti Exam Tip: In General Science, vitamins and deficiency diseases, the human circulatory system, and everyday SI units are consistently tested high-frequency topics.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अनुदैर्ध्य (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) अवतरंग (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (2) [अवतरंग]**[/gold]
⚠️ पर्याय (3) तरंगलांबी (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) तरंगकाल (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अवतरंग' हे असून ते 'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'महाराष्ट्र पोलीस शिपाई 2021 (मिरा-भाईंदर) 02 April 2023 मूळ प्रश्नपत्रिका' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.