आपल्या विस्तीर्ण खोऱ्यामुळे, धार्मिक पावित्र्यामुळे आणि भारतीय उपखंडातील १,४६५ किमी लांबीच्या दुसऱ्या क्रमांकाच्या सर्वात लांब प्रवाहामुळे खालीलपैकी कोणत्या नदीला **'दक्षिण गंगा' किंवा 'वृद्ध गंगा'** म्हणून संबोधले जाते?
EN
Owing to its vast drainage basin, spiritual sanctity, and status as the second longest river system in India (1,465 km), which river is reverently referred to as **'Dakshin Ganga' or 'Vridha Ganga'**?
योग्य उत्तर पर्याय 4 (गोदावरी नदी / Godavari River) आहे.
सविस्तर नदी विश्लेषण:
•
गोदावरी नदी: ही भारतातील गंगेनंतरची दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात लांब नदी आणि द्वीपकल्पीय भारतातील (Peninsular India) सर्वात मोठी नदी आहे. तिची एकूण लांबी १,४६५ किमी असून त्यापैकी ६६८ किमी प्रवाह महाराष्ट्रातून वाहतो.
•
'दक्षिण गंगा' (Dakshin Ganga) आणि 'वृद्ध गंगा' (Old Ganga):
•
गंगेप्रमाणेच गोदावरीला दक्षिण भारतातील सर्वात पवित्र नदी मानले जाते.
•
नाशिक येथे दर १२ वर्षांनी गोदावरी तीरावर सिंहस्थ कुंभमेळा भरतो.
•
भूवैज्ञानिक दृष्टीने हिमालयातील गंगेपेक्षा द्वीपकल्पातील गोदावरीचे खोरे अतिप्राचीन असल्यामुळे तिला 'वृद्ध गंगा' असेही म्हटले जाते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
तापी नदी: सूर्यकन्या मानली गेलेली प्रमुख पश्चिमवाहिनी नदी (लांबी ७२४ किमी).
•
भीमा नदी: पंढरपूर येथे चंद्रकोरीसारखा आकार धारण करत असल्याने हिला 'चंद्रभागा' म्हणतात.
•
कृष्णा नदी: महाबळेश्वर येथे उगम पावणारी दक्षिण महाराष्ट्रातील प्रमुख पूर्ववाहिनी नदी (लांबी १,४०० किमी).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आयोगाच्या अनेक परीक्षांमध्ये कावेरी नदीला 'दक्षिणेची गंगा' (Ganga of the South) मानले जाते, तर गोदावरीला 'दक्षिण गंगा' (Dakshin Ganga) व 'वृद्ध गंगा' म्हणून प्रमाणित मानले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 4 (Godavari River).
Detailed River Profile:
•
Godavari River: The second-longest river in India after the Ganga, and the largest river system in Peninsular India (1,465 km total length, with 668 km flowing through Maharashtra).
•
Titles: 'Dakshin Ganga' and 'Vridha Ganga':
•
Revered as the spiritual equivalent of the Ganga in peninsular India; hosts the Simhastha Kumbh Mela at Nashik every 12 years.
•
Being geologically vastly older than the Himalayan rivers, it is traditionally called 'Vridha Ganga' (Elder Ganga).
Distractor Analysis:
•
Tapi River: Key west-flowing river of Central India.
•
Bhima River: Major tributary of Krishna, locally called 'Chandrabhaga' at Pandharpur.
•
Krishna River: Peninsular river rising at Mahabaleshwar (1,400 km).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In standard Indian geographic terminology: Godavari = 'Dakshin Ganga' (or Vridha Ganga); whereas Kaveri is often referred to as 'Ganga of the South'.