खालीलपैकी कोणत्या वर्षात ओझोन छिद्र आढळले?
EN
Ozone hole was detected in which of the following years ?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (१९८५ / 1985)
सविस्तर विश्लेषण:
•
ओझोन छिद्राचा शोध (Detection of Ozone Hole): मे १९८५ मध्ये 'नेचर' (Nature) या आंतरराष्ट्रीय वैज्ञानिक जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधन निबंधाद्वारे अंटार्क्टिका खंडावरील ओझोन थराला पडलेल्या महाकाय छिद्राची सर्वप्रथम अधिकृत घोषणा करण्यात आली.
•
हा ऐतिहासिक शोध ब्रिटिश अंटार्क्टिक सर्व्हेच्या (British Antarctic Survey) तीन शास्त्रज्ञांनी लावला:
१.
जोसेफ फरमन (Joseph Farman)
२.
ब्रायन गार्डिनर (Brian Gardiner)
३.
जोनाथन शँकलिन (Jonathan Shanklin).
•
त्यांनी १९५७ पासून हॅली बे (Halley Bay) संशोधन केंद्रावरून अंटार्क्टिकाच्या स्ट्रॅटोस्फिअरमधील (स्थितांबर) ओझोनचे मोजमाप नोंदवले होते. १९८० च्या दशकाच्या सुरुवातीला वसंत ऋतूत (सप्टेंबर-ऑक्टोबर) ओझोनच्या प्रमाणात अनपेक्षितपणे ४०% ते ५०% इतकी प्रचंड घट झाल्याचे त्यांच्या निदर्शनास आले.
•
या थराच्या विरळ होण्यामागे मानवनिर्मित क्लोरोफ्लोरोकार्बन्स (CFCs) आणि हॅलॉन्स कारणीभूत असल्याचे निष्पन्न झाले.
त्यामुळे ओझोन छिद्र १९८५ मध्ये शोधले गेले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
ओझोन थराच्या संरक्षणासाठी १६ सप्टेंबर १९८७ रोजी 'मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉल' (Montreal Protocol) स्वीकारण्यात आला.
•
दरवर्षी १६ सप्टेंबर हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय ओझोन संरक्षण दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
•
ओझोन थराची जाडी डॉब्सन युनिट (Dobson Unit - DU) मध्ये मोजली जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (1985)
Detailed Analysis:
•
Discovery of the Ozone Hole: In May 1985, a groundbreaking paper published in the prestigious scientific journal *Nature* officially alerted the international community to the catastrophic depletion of the stratospheric ozone layer over Antarctica.
•
The discovery was made by a team of three atmospheric scientists from the British Antarctic Survey (BAS):
1.
Joseph C. Farman
2.
Brian G. Gardiner
3.
Jonathan D. Shanklin.
•
Analyzing ground-based spectrophotometer data collected continuously since the International Geophysical Year (1957) at Halley Station, Antarctica, they proved that stratospheric ozone levels plunged by up to 50% during the Austral spring (September–October).
•
The severe depletion was traced directly to the catalytic breakdown of ozone molecules by chlorine and bromine radicals released from anthropogenic Chlorofluorocarbons (CFCs) and halons.
Hence, the ozone hole was detected in the year 1985.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The landmark treaty negotiated to phase out ozone-depleting substances is the Montreal Protocol (signed on September 16, 1987).
•
Consequently, September 16 is commemorated globally as World Ozone Day.
•
Total atmospheric ozone concentration is quantified in Dobson Units (DU); levels below 220 DU constitute an 'ozone hole'.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) 1958 (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) 1972 (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) 1985 (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर:** **पर्याय ३ (१९८५ / 1985)**
✗ पर्याय (4) 1995 (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '1985' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.