🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2018 CSAT Paper-II 2018 MEDIUM

“भारतात बनवा” या अभियानासंदर्भात लेखकाने नोंदवलेले निरीक्षण अभ्यास : भारतातील श्रम कायदे आणि श्रमांचा दर्जा उच्च गुणवत्तेच्या औद्योगिक उत्पादनांच्या गरजांशी अजिबात ताळमेळ खात नाहीत. उदाहरणार्थ, १०० पेक्षा अधिक कामगार असलेल्या कारखान्याला वा उद्योगाला कामगार कमी करण्याची परवानगी मिळायला हवी, जी क्वचितच दिली जाते. यामुळे कंपन्यांना धाडसाने विचार करण्याऐवजी फार काही न करण्याला प्रोत्साहन मिळते. यात भर म्हणून आमच्या कुशल व अकुशल कामगारांकडे आधुनिक उत्पादनांसाठी उपयुक्त क्षमता नसतात. कामगारांचे शिक्षण कमी दर्जाचे असते, तसेच त्यांच्याकडे कारखान्यांत लागणारी कामाची शिस्त नसते. उदयोन्मुख बाजारांत व प्रमुख आग्नेय आशियायी देशांत भारतीय कामगारांची उत्पादन क्षमता सर्वात किमान आहे. वरील माहितीसंबंधातील उचित अर्थनिर्वचन/ने निवडा : अ. श्रमिक कायदे आणि कामगारांची गुणवत्ता हे, 'भारतात बनवा' हे अभियान यशस्वी करण्यासंबंधात अडथळे ठरणारे दोन घटक आहेत. ब. दर्जाहीन शिक्षणामुळे आणि कारखान्यात काम करण्यासाठीच्या शिस्तीच्या अभावामुळे भारतातील कामगारांची उत्पादकता किमान आहे. क. कंपन्या छोटा विचार करून कमी पगारात काम करायला तयार असणारे अकुशल श्रमिक नोकरीला ठेवतात त्यामुळे भारतातील कामगारांची उत्पादकता किमान आहे. ड. आधुनिक उत्पादनांसाठी आवश्यक क्षमता प्राप्त करण्यासाठी साहाय्य देणाऱ्या शिक्षणाची सुविधा आपल्याकडे नाही.

EN Study the following observations noted by the author with respect to the "Make in India" initiative: India's labour laws and labour quality simply do not meet the needs of high-quality industrial production. For example, a factory or enterprise with more than 100 workers must get permission, rarely given, to retrench workers. This encourages companies to think small, not thinking big. In addition, our skilled and unskilled labour does not have the capabilities needed in modern production. Labour is poorly educated and does not have discipline for the factory floor. Not surprisingly, worker productivity is the lowest in India amongst emerging markets and major South-east Asian countries. Select the appropriate interpretation/s with respect to the above information : a. Labour laws and labour quality are the two factors posing hurdles in the way of "Make in India" initiative becoming a success. b. Worker productivity in India is lowest as they are poorly educated and lack discipline required for the factory floor. c. Worker productivity in India is lowest as companies think small and employ unskilled labour who are ready to work for low payment. d. There is no provision for education that assists persons to acquire capabilities needed for modern production.
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
एकही विधान दिलेल्या माहितीच्या संदर्भात सुसंगत नाही.
None of the statements is logically consistent with the given information.
B
क खेरीज एकही दिलेल्या माहितीशी सुसंगत नाही.
None but c conform to the given information.
C
फक्त क व ड दिलेल्या माहितीशी तार्किक दृष्ट्या सुसंगत आहेत.
Only c and d are logically consistent with the given information.
D
फक्त अ व ब दिलेल्या माहितीशी सुसंगत आहेत.
Only a and b comply with the given information.
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (४) म्हणजेच फक्त अ व ब दिलेल्या माहितीशी सुसंगत आहेत आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण :

  • विधानांचे ताडून पाहणे:

    1. विधान अ सुसंगत आहे: उताऱ्याच्या सुरुवातीलाच स्पष्ट म्हटले आहे की श्रम कायदे आणि श्रमांचा दर्जा औद्योगिक उत्पादनांच्या गरजांशी ताळमेळ खात नाहीत; म्हणजेच हे दोन घटक 'मेक इन इंडिया' यशस्वी होण्यात मोठे अडथळे आहेत.
    2. विधान ब सुसंगत आहे: उताऱ्यातील वाक्याशी तंतोतंत जुळते: "कामगारांचे शिक्षण कमी दर्जाचे असते, तसेच त्यांच्याकडे कारखान्यांत लागणारी कामाची शिस्त नसते. यामुळे कामगारांची उत्पादकता सर्वात किमान आहे."
    3. विधान क विसंगत आहे: कंपन्या 'कमी पगारात काम करणाऱ्या अकुशल श्रमिकांना ठेवतात' असा कोणताही उल्लेख उताऱ्यात नाही; तो बाह्य अंदाज आहे.
    4. विधान ड विसंगत आहे: भारतात शिक्षणाची सुविधाच उपलब्ध नाही (no provision) असा अतिरेकी दावा उताऱ्यात केलेला नाही; उताऱ्यात शिक्षणाचा दर्जा कमी असल्याचे म्हटले आहे.

  • त्यामुळे दिलेल्या माहितीशी केवळ अ आणि ब हीच विधाने तार्किकदृष्ट्या सुसंगत आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

क्रिटिकल रिझनिंगमध्ये 'कमी दर्जाचे शिक्षण असणे' (poorly educated) आणि 'शिक्षणाची सोयच नसणे' (no provision) यातील सूक्ष्म फरक ओळखून अतिरेकी विधाने बाद करावीत.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (4) i.e. Only a and b comply with the given information.

Detailed Explanation:

  • Statement-by-Statement Logical Audit:

    1. Statement a is valid: The premise states India's labour laws and labour quality fail to meet the needs of industrial manufacturing, directly implying they are two major impediments to the Make in India initiative.
    2. Statement b is valid: Directly matches the text: "Labour is poorly educated and does not have discipline for the factory floor. Not surprisingly, worker productivity is the lowest in India..."
    3. Statement c is invalid: The passage never asserts that companies intentionally recruit low-paid unskilled workers causing low productivity; this is an extraneous assumption.
    4. Statement d is invalid: Saying workers are poorly educated does not logically mean there is 'no provision for education' anywhere in the country; that is an unjustified extreme claim.

  • Thus, only statements a and b strictly comply with the provided passage.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

In reading inference questions, avoid statements that introduce extreme unsupported generalizations like 'no provision exists'.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) एकही विधान दिलेल्या माहितीच्या संदर्भात सुसंगत नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) क खेरीज एकही दिलेल्या माहितीशी सुसंगत नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) फक्त क व ड दिलेल्या माहितीशी तार्किक दृष्ट्या सुसंगत आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) फक्त अ व ब दिलेल्या माहितीशी सुसंगत आहेत. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (४) म्हणजेच फक्त अ व ब दिलेल्या माहितीशी सुसंगत आहेत आहे.
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (CSAT-२)
quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (CSAT) पेपर-२

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (CSAT) पेपर-२' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (CSAT) पेपर-२' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →