🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2020 CSAT Paper-II 2020 MEDIUM

जिवंत व्यक्तीचे मूत्रपिंड सुरक्षितपणे काढून घेता येते आणि ते मृत्यूच्या दारातील रुग्णाचा जीव वाचवू शकते. मूत्रपिंड प्रत्यारोपणाची मागणी ही मूत्रपिंडाच्या पुरवठ्यापेक्षा जास्त असते हे लक्षात घेऊन लोकांना स्वतःचे एक मूत्रपिंड विकण्याला प्रतिबंध करणारा भारतातील कायदा रद्द केला पाहिजे कारण याच्या परिणामी अधिक प्रमाणात यशस्वी मूत्रपिंड प्रत्यारोपणे होऊ शकतील. यामुळे श्रीमंत रुग्णाकडून संभाव्य गरीब दात्यांची पिळवणूक होईल याची लोकांना चिंता वाटते. परंतु स्वतःच्या कुटुंबाला आधार देण्यासाठी धोकादायक व्यवसायात काम करणे हे स्वतःच्या कुटुंबाला आधार देण्यासाठी स्वतःचे मूत्रपिंड विकण्याहून फारसे वेगळे नाही. काही रुग्णांनी मूत्रपिंडे विकत घेऊन दुसऱ्या देशांत प्रत्यारोपणे करून घेतली आहेत. अशा शस्त्रक्रियांचा त्यांच्या जीवाला असणारा धोका मोठा असू शकतो. वरील युक्तिवादाचा आधार ठरेल असे गृहीतक पुढील पर्यायांतून निवडा.

EN A kidney can be taken safely from a living person, and can save the life of a dying patient. Given that the demand for kidney transplants exceeds the supply of donated kidneys, the law in India that forbids people to sell one of their kidneys should be abolished, because this would result in a greater number of successful kidney transplants. People are worried that it would involve rich patients exploiting poor potential donors. But selling one's kidney to support one's family is not very much different from supporting one's family by working in a dangerous occupation. Some patients have bought kidneys and received transplants in other countries, where the risks to their life from such operations can be great. Select an assumption supporting the above argument from the following options.
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
गरीब लोकांना मूत्रपिंड प्रत्यारोपण करून घेणे शक्य होत नाही.
Poor people are not able to receive kidney transplants.
B
भारतातील काही गरीब लोक मूत्रपिंड विक्रीसाठी इच्छुक असतात.
Some people in India are willing to sell a kidney.
C
अनेक देशांत तुरळक मूत्रपिंड प्रत्यारोपणे यशस्वी होतात.
Kidney transplants carried out in many countries are rarely successful.
D
कायद्यातील बदल प्रत्यारोपणासाठी मूत्रपिंडांच्या पुरेशा पुरवठ्याची हमी देईल.
Changing the law would ensure an adequate supply of kidneys for transplant.
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय २ [भारतातील काही गरीब लोक मूत्रपिंड विक्रीसाठी इच्छुक असतात.] आहे.

तार्किक स्पष्टीकरण (Critical Reasoning):

  • युक्तिवादाचा मुख्य दावा : भारतातील मूत्रपिंड विक्रीवरील कायदेशीर बंदी उठवली पाहिजे, कारण त्यामुळे मूत्रपिंडांचा पुरवठा वाढेल आणि यशस्वी प्रत्यारोपणांची संख्या वाढेल.
  • गृहीतक (Assumption) शोधणे : बंदी उठवल्याने पुरवठा वाढेल हा निष्कर्ष तेव्हाच खरा ठरू शकतो, जेव्हा भारतात प्रत्यक्षात असे काही लोक (विशेषतः कुटुंबाला आधार देण्यासाठी गरीब लोक) अस्तित्वात असतील जे स्वतःचे मूत्रपिंड विकण्यास इच्छुक (willing to sell) आहेत.
  • जर कोणीही मूत्रपिंड विकायला तयारच नसेल, तर बंदी उठवल्याने पुरवठा वाढण्याचा युक्तिवाद पूर्णपणे निष्फळ ठरेल. त्यामुळे 'भारतातील काही लोक मूत्रपिंड विकण्यास इच्छुक आहेत' हे या युक्तिवादाचे मूलभूत गृहीतक आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

गृहीतक (Assumption) हे युक्तिवादाचा असा अलिखित पाया असतो, ज्याशिवाय युक्तिवादाचा अंतिम निष्कर्ष उभा राहू शकत नाही (Assumption Negation Test).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 2 [Some people in India are willing to sell a kidney.].

Critical Reasoning Analysis:

  • Argument Conclusion: The law forbidding the sale of kidneys in India should be repealed because legalizing sales will increase the supply and lead to more transplants.
  • Underlying Assumption: For repealing the law to successfully increase supply, there MUST exist individuals in India who are actually willing to sell their kidneys.
  • Applying the Negation Test: If NO ONE in India is willing to sell a kidney, repealing the ban would produce zero additional kidneys, completely collapsing the author's argument.
  • Therefore, that some people are willing to sell a kidney is an indispensable assumption.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

An unstated premise whose falsity collapses the argument's conclusion is the necessary assumption.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) गरीब लोकांना मूत्रपिंड प्रत्यारोपण करून घेणे शक्य होत नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) भारतातील काही गरीब लोक मूत्रपिंड विक्रीसाठी इच्छुक असतात. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय २ [भारतातील काही गरीब लोक मूत्रपिंड विक्रीसाठी इच्छुक असतात.] आहे.
⚠️ पर्याय (3) अनेक देशांत तुरळक मूत्रपिंड प्रत्यारोपणे यशस्वी होतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) कायद्यातील बदल प्रत्यारोपणासाठी मूत्रपिंडांच्या पुरेशा पुरवठ्याची हमी देईल. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT-२)
quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →