योग्य उत्तर: पर्याय (2) अ, ड, क, ब
सविस्तर स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर a, d, c, b हे आहे.
Key Points
पूना सार्वजनिक सभा:
- पूना सार्वजनिक सभा ही ब्रिटिश भारतातील एक सामाजिक-राजकीय संघटना होती.
- भारतातील सरकार आणि लोक यांच्यात मध्यस्थी करणारी संस्था म्हणून काम करणे आणि शेतकऱ्यांचे कायदेशीर हक्क लोकप्रिय करण्याच्या उद्देशाने याची सुरुवात झाली.
- त्याची स्थापना 2 एप्रिल 1870 रोजी झाली.
- एम.जी. रानडे यांनी सरकारचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी, लोकांच्या आकांक्षेसाठी 'पूना सार्वजनिक सभे'ची स्थापना केली.
- गणेश वासुदेव जोशी हे सभेचे प्रमुख नेते होते.
- 6000 व्यक्तींनी निवडून दिलेल्या 95 सदस्यांची एक निवडून आलेली संस्था म्हणून त्याची सुरुवात झाली.
- ही संघटना भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची अग्रदूत होती जी महाराष्ट्रातच पहिल्या अधिवेशनापासून सुरू झाली.
- पुणे सार्वजनिक सभेचे पहिले अध्यक्ष श्रीमंत श्रीनिवासराव पंत प्रतिनिधी हे होते.
इंडियन असोसिएशन ऑफ कलकत्ता:
- ते इंडिया नॅशनल असोसिएशन म्हणूनही ओळखले जात असे.
- त्याचे मूळ नाव भारत सभा होते.
- हे 1886 मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये विलीन झाले.
- त्याची स्थापना 1876 मध्ये झाली.
- त्याचे संस्थापक सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी आणि आनंद मोहन बोस होते.
- उद्देशः भारतीयांमध्ये सुसंवाद आणि एकता आणणे.
मद्रास महाजन सभा:
- मद्रास महाजन सभेची स्थापना पालवाई रंगय्या नायडू, राजा सावलाई रामास्वामी मुदलियार आणि पनापक्कम आनंदचारलू यांनी 1884 मध्ये केली होती.
- ते मद्रास प्रेसिडेन्सीमध्ये आधारित होते आणि भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी लढले होते.
- मद्रास महाजन सभा आणि पूना सार्वजनिक सभा या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या पूर्ववर्ती मानल्या जातात.
- त्याचे कार्यालय एलिस रोड जंक्शन, माउंट रोड, तामिळनाडू येथे होते जेथे सध्या द हिंदू या वृत्तपत्राचे कार्यालय आहे.
- त्याची पहिली परिषद 29 डिसेंबर 1884 ते 2 जानेवारी 1885 दरम्यान झाली.
- पलावाई रंगय्या नायडू आणि आर. बालाजी राव यांची अध्यक्ष आणि सचिव म्हणून निवड झाली.
बॉम्बे प्रेसिडेन्सी असोसिएशन:
- बॉम्बे प्रेसिडेन्सी असोसिएशनची स्थापना जानेवारी 1885 मध्ये मुंबईतील तीन प्रमुख नेत्यांनी केली: फिरोजशाह मेहता, के.टी. तैलंग आणि बदरुद्दीन तय्यबजी.
- लिटनच्या प्रतिगामी धोरणांना आणि इल्बर्ट बिल विवादाला प्रतिसाद म्हणून त्याची स्थापना झाली.
- पूना सार्वजनिक सभेशी संघटनेचे नेहमीच सौहार्दपूर्ण संबंध राहिले आहेत.
- बॉम्बे प्रेसिडेन्सी असोसिएशन, पूना सार्वजनिक सभा, मद्रास महाजन सभा आणि इंडियन असोसिएशन ऑफ कलकत्ता यांनी ब्रिटिश मतदारांसमोर भारताची बाजू मांडण्यासाठी सप्टेंबर 1885 मध्ये इंग्लंडला एक संयुक्त प्रतिनिधी पाठवले.
- शिष्टमंडळाचे नेतृत्व मुंबईचे एन. चंदावरकर, मद्रासचे रामास्वामी मुदलियार आणि कलकत्त्याचे मनमोहन घोष करत होते.
- पहिल्या काँग्रेसचे तीन महिन्यांनंतर बॉम्बे प्रेसिडेन्सी असोसिएशनने आयोजन केले होते.
- फिरोजशहा मेहता, के.टी. तैलंग आणि बद्रुद्दीन तय्यबजी यांना 'द ट्रायमविरेट' किंवा 'बॉम्बेच्या सार्वजनिक जीवनातील तीन तारे' म्हणून ओळखले जात होते.
काँग्रेसपूर्व प्रमुख राजकीय संघटनांचा स्थापना क्रम:
Correct Answer: Option (2) a, d, c, b
Detailed Explanation:
The correct answer is a, d, c, b.
Key Points
Poona Sarvajanik Sabha:
- Poona Sarvajanik Sabha was a socio-political organization in British India.
- It started with the aim of working as a mediating body between the government and the people of India and popularising the peasants' legal rights.
- It is formed on April 2, 1870.
- M. G. Ranade founded the 'Poona Sarvajanik Sabha' to represent the Government, the aspiration of the people.
- Ganesh Vasudeo Joshi was a prominent leader of the Sabha.
- It started as an elected body of 95 members elected by 6000 persons.
- The organization was a precursor to the Indian National Congress which started with its first session in Maharashtra itself.
- The first President of the Pune Sarvajanik Sabha was the Shrimant Shrinivasrao Pant Pratinidhi.
Indian Association of Calcutta:
- It was also known as India National Association.
- Its original name was Bharat Sabha.
- It was merged with Indian National Congress in 1886.
- It was founded in the year 1876.
- Its founders were Surendranath Bannerjee and Anand Mohan Bose.
- Aim: To bring harmony and unity among Indians.
Madras Mahajana Sabha:
- Madras Mahajana Sabha was founded by Palavai Rangaiah Naidu, Raja Savalai Ramaswami Mudaliar and Panapakkam Anandacharlu in 1884.
- It was based in the Madras Presidency and fought for India's freedom.
- The Madras Mahajana Sabha and Poona Sarvajanik Sabha are considered as predecessors to the Indian National Congress.
- It's office was located at Ellis Road Junction, Mount Road, Tamil Nadu where presently the office of the newspaper, The Hindu is located.
- It held its first conference between 29 December 1884 and 2 January 1885.
- Palavai Rangaiah Naidu and R. Balaji Rao were elected as President and Secretary in its inception.
Bombay Presidency Association:
- The Bombay Presidency Association was founded in January 1885 by three prominent Bombay leaders: Firozshah Mehta, K.T. Tailang, and Badruddin Tayyabji.
- It was founded in response to Lytton's reactionary policies and the Ilbert Bill controversy.
- The association has always had cordial relations with the Poona Sarvajanik Sabha.
- The Bombay Presidency Association, the Poona Sarvajanik Sabha, the Madras Mahajana Sabha, and the Indian Association of Calcutta sent a joint deputation to England in September 1885 to present India's case to the British electorate.
- The delegation was led by Bombay's N Chandavarkar, Madras' Ramaswami Mudaliar, and Calcutta's Manmohan Ghosh.
- The first Congress was hosted three months later by the Bombay Presidency Association.
-
Firozshah Mehta, K.T. Tailang, and Badruddin Tayyabji were known as 'The Triumvirate' or 'The Three Stars of Bombay's public life.'
Chronological sequence of pre-Congress political bodies:
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ, ड, क, ब' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.