🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण PSI Mains 2011 MEDIUM

संयुक्त वाक्याचे पृथक्करण करा : 'मला राजाश्रय मिळाला होता;पण राजकृपा मात्र माझ्या वाट्याला आली नव्हती.

EN Parse the compound sentence: 'मला राजाश्रय मिळाला होता; पण राजकृपा मात्र माझ्या वाट्याला आली नव्हती.' (I had received royal patronage; but royal favor did not come my way):

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

आली नव्हती-उद्देश, माझ्या वाट्याला-विधेयपूरक, पण राजकृपा मात्र-कर्म विस्तार, मिळाला होता-विधेय विस्तार, मला राजाश्रय-कर्म

पण राजाश्रय मात्र-उद्देश, मला राजाश्रय मिळाला होता - कर्मपूरक, माझ्या वाट्याला - उद्देश विस्तार, आली नव्हती - विधेय.

पण-उभयान्वयीअव्यय, राजाश्रय, राजकृपा-उद्देश, मला-कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती-विधेय, माझ्या वाट्???ाला-विधेय विस्तार

पण-उभयान्वयीअव्यय, राजाश्रय, राजकृपा-उद्देश, मला-कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती-विधेय, माझ्या वाट्याला-विधेय विस्तार

मला राजाश्रय-उद्देश, मिळाला होता-कर्मपूरक, पण राजकृपा मात्र-विधेय पूरक, माझ्या वाट्याला-कर्म विस्तार, आली नव्हती-विधेय विस्तार

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) पण-उभयान्वयीअव्यय, राजाश्रय, राजकृपा-उद्देश, मला-कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती-विधेय, माझ्या वाट्याला-विधेय विस्तार

स्पष्टीकरण:

या संयुक्त वाक्यात 'पण' हे दोन उपवाक्यांना जोडणारे न्यूनत्वबोधक उभयान्वयी अव्यय आहे:

1. उभयान्वयी अव्यय: 'पण'

2. उद्देश (Subjects): पहिल्या उपवाक्यात मिळणारा 'राजाश्रय' आणि दुसऱ्या उपवाक्यात न येणारी 'राजकृपा' हे दोन्ही कर्ते $\rightarrow$ उद्देश.

3. कर्म (Object): कोणाला मिळाला? $\rightarrow$ 'मला' (भोक्ता/अप्रत्यक्ष कर्म).

4. विधेय (Predicates): पहिल्या उपवाक्यातील 'मिळाला होता' आणि दुसऱ्या उपवाक्यातील 'आली नव्हती' ही क्रियापदे $\rightarrow$ विधेय.

5. विधेय विस्तार (Predicate Expansion): कोठे आली नव्हती? $\rightarrow$ 'माझ्या वाट्याला' (अधिकरणदर्शक क्रियाविशेषण).

हा सर्वसमावेशक संच पर्याय (३) मध्ये अचूकपणे दर्शविला आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: संयुक्त वाक्यात उभयान्वयी अव्यय (पण), दोन्ही उपवाक्यांचे कर्ते (राजाश्रय, राजकृपा = उद्देश), क्रियापदे (मिळाला होता, आली नव्हती = विधेय) आणि अधिकरण (माझ्या वाट्याला = विधेय विस्तार) यांचे पृथक्करण पर्याय (३) नुसार केले जाते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) पण-उभयान्वयीअव्यय, राजाश्रय, राजकृपा-उद्देश, मला-कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती-विधेय, माझ्या वाट्याला-विधेय विस्तार

Explanation:

Parsing this compound sentence consisting of two coordinated clauses joined by 'पण':

1. Conjunction (उभयान्वयी अव्यय): 'पण' (Adversative coordinator).

2. Subjects (उद्देश): 'राजाश्रय' (in clause 1) and 'राजकृपा' (in clause 2).

3. Object (कर्म): 'मला' (Experiencer/Dative recipient).

4. Predicates (विधेय): 'मिळाला होता' and 'आली नव्हती' (The finite verbs).

5. Predicate Expansion (विधेय विस्तार): 'माझ्या वाट्याला' (Locative adverbial specifying the terminus/allotment).

Option (3) accurately maps each structural element of the compound sentence to its grammatical category.

Evaluation of Options:

• Options (1), (2), and (4) misassign verbs as subjects or adverbials as object expansions.

• Option (3) is correct as verified by MPSC's official key.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC Exam Tip: In compound sentence parsing, isolate the conjunction ('पण'), group the respective subjects (राजाश्रय, राजकृपा), predicates (मिळाला होता, आली नव्हती), and adverbials (माझ्या वाट्याला).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) आली नव्हती-उद्देश, माझ्या वाट्याला-विधेयपूरक, पण राजकृपा मात्र-कर्म विस्तार, मिळाला होता-विधेय विस्तार, मला राजाश्रय-कर्म (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) पण राजाश्रय मात्र-उद्देश, मला राजाश्रय मिळाला होता - कर्मपूरक, माझ्या वाट्याला - उद्देश विस्तार, आली नव्हती - विधेय. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) पण-उभयान्वयीअव्यय, राजाश्रय, राजकृपा-उद्देश, मला-कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती-विधेय, माझ्या वाट्???ाला-विधेय विस्तार (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) पण-उभयान्वयीअव्यय, राजाश्रय, राजकृपा-उद्देश, मला-कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती-विधेय, माझ्या वाट्याला-विधेय विस्तार**[/gold]

✗ पर्याय (4) मला राजाश्रय-उद्देश, मिळाला होता-कर्मपूरक, पण राजकृपा मात्र-विधेय पूरक, माझ्या वाट्याला-कर्म विस्तार, आली नव्हती-विधेय विस्तार (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'वाक्यपृथक्करण: उद्देश व विधेय विभाग' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: वाक्यपृथक्करण: उद्देश व विधेय विभाग

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'वाक्यपृथक्करण: उद्देश व विधेय विभाग' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'वाक्यपृथक्करण: उद्देश व विधेय विभाग' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'वाक्यपृथक्करण: उद्देश व विधेय विभाग' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पण-उभयान्वयीअव्यय, राजाश्रय, राजकृपा-उद्देश, मला-कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती-विधेय, माझ्या वाट्???ाला-विधेय विस्तार' हे असून ते 'वाक्यपृथक्करण: उद्देश व विधेय विभाग' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'वाक्यपृथक्करण: उद्देश व विधेय विभाग' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

संयुक्त वाक्याचे पृथक्करण करा : 'मला राजाश्रय मिळाला होता;पण राजकृपा मात्र माझ्या वाट्याला आली नव्हती.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन