🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2019 MEDIUM

राज्य पुनर्रचना आयोग आणि कायद्याविषयी खालील विधानांचा विचार करा? अ. डिसेंबर 1953 मध्ये कमिशनची नेमणूक झाली. बी. कमलचे अध्यक्ष फजल अली होते आणि कमिशनचे दोन सदस्य एच.व्ही. कामथ आणि गोविंद बल्लभ पंत होते. सी. 30 सप्टेंबर 1954 रोजी आयोगाने आपला अहवाल सादर केला. डी. 31 ऑगस्ट 1956 रोजी राज्य पुनर्गठन कायदा लागू करण्यात आला. ई. स्टेटस री-ऑर्गनायझेशन कायदा 1 जानेवारी 1957 रोजी अंमलात आला. वर दिलेली कोणती विधाने बरोबर आहेत?

EN Consider the following statements about the States Reorganisation Commission and Act ? a. The commission was appointed in December 1953. b. The commission was headed by Fazal Ali and two members of the commission were H.V. Kamath and Govind Ballabh Pant. c. The commission submitted its report on September 30, 1954. d. The States Re-organisation Act was enacted on August 31, 1956. e. The States Re-organisation Act came into effect on January 1, 1957. Which of the statements given above are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

ए, बी आणि सी

a, b and c

बी, सी आणि डी

b, c and d

बी, डी आणि ई

b, d and e

अ आणि डी फक्त

a and d only

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ४ (अ आणि डी फक्त / a and d only)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

राज्य पुनर्रचना आयोग (SRC) आणि कायदा, १९५६:

• विधान a योग्य आहे:

• केंद्र सरकारने डिसेंबर १९५३ मध्ये (२२ डिसेंबर १९५३ रोजी पंतप्रधान नेहरूंनी घोषणा केली) फाझल अली यांच्या अध्यक्षतेखाली राज्य पुनर्रचना आयोगाची स्थापना केली.

• विधान b अयोग्य आहे:

• आयोगाचे अध्यक्ष न्यायमूर्ती फाझल अली होते, परंतु इतर दोन सदस्य एच. एन. कुंझरू (H. N. Kunzru) आणि के. एम. पणिक्कर (K. M. Panikkar) हे होते (एच. व्ही. कामथ आणि गोविंद वल्लभ पंत नव्हते).

• विधान c अयोग्य आहे:

• आयोगाने आपला अहवाल ३० सप्टेंबर १९५५ रोजी सरकारला सादर केला (१९५४ मध्ये नाही).

• विधान d योग्य आहे:

• राज्य पुनर्रचना कायद्याला राष्ट्रपतींची संमती मिळून तो ३१ ऑगस्ट १९५६ रोजी संमत/अधिनियमित (Enacted) करण्यात आला.

• विधान e अयोग्य आहे:

• हा कायदा १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी अंमलात आला (१ जानेवारी १९५७ रोजी नाही). या कायद्यानुसार देशात १४ राज्ये आणि ६ केंद्रशासित प्रदेश अस्तित्वात आले.

त्यामुळे केवळ विधाने a आणि d बरोबर आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भाषावार प्रांतरचना समित्यांचा क्रम:

१. धर आयोग (Dhar Commission - जून १९४८): भाषावार पुनर्रचनेला विरोध, प्रशासकीय सोयीला प्राधान्य.

२. JVP समिती (डिसेंबर १९४८ - जवाहरलाल नेहरू, वल्लभभाई पटेल, पट्टाभी सीतारामय्या): भाषावार पुनर्रचना नाकारली.

३. पोट्टी श्रीरामुलू यांचे ५६ दिवसांचे उपोषण व निधन (ऑक्टोबर-डिसेंबर १९५२): १ ऑक्टोबर १९५३ रोजी पहिले भाषिक राज्य आंध्र प्रदेश निर्माण झाले.

४. फाझल अली आयोग (१९५३-५५): भाषावार पुनर्रचना मान्य केली, पण 'एक भाषा एक राज्य' सिद्धांत नाकारला.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 (a and d only)

Detailed Explanation:

States Reorganisation Commission (SRC) & Act, 1956:

• Statement a is correct:

• The Commission was appointed by the Government of India in December 1953 (formally announced on 22nd December 1953).

• Statement b is incorrect:

• The Commission was headed by Justice Fazal Ali, and its two members were H. N. Kunzru and K. M. Panikkar (not H. V. Kamath and Govind Ballabh Pant).

• Statement c is incorrect:

• The Commission submitted its historic report on September 30, 1955 (not 1954).

• Statement d is correct:

• The States Reorganisation Act received presidential assent and was enacted on August 31, 1956.

• Statement e is incorrect:

• The States Reorganisation Act came into force on November 1, 1956 (not January 1, 1957), creating 14 states and 6 union territories.

Hence, only statements a and d are correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Chronology of Linguistic Reorganisation Committees:

1. Dhar Commission (1948): Recommended administrative convenience over linguistic basis.

2. JVP Committee (1948): Formally rejected linguistic reorganisation.

3. Formation of Andhra State (1 Oct 1953): Following Potti Sreeramulu's 56-day fast unto death.

4. Fazal Ali Commission (1953–55): Broadly accepted language as basis but rejected 'one language, one state' dogma.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) ए, बी आणि सी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) बी, सी आणि डी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) बी, डी आणि ई (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) अ आणि डी फक्त (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय ४ (अ आणि डी फक्त / a and d only)**

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ आणि डी फक्त' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन