🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2022 MEDIUM

खालील विधाने विचारात घेऊन, योग्य पर्याय निवडा: (a) राज्यघटनेतील अनुच्छेद 371 (A) मध्ये नागालँडसाठी विशेष तरतुदी करण्यात आलेल्या आहे. (b) नागांच्या धार्मिक आणि सामाजीक प्रथांच्या बाबतीत संसदेच्या कोणत्याही कायद्यास नागालँड विधानसभेच्या मान्यतेशिवाय लागु करता येत नाही. (c) ट्युएनसांग हा नागालँडमधील सर्वाधिक विकसित जिल्हा आहे.

EN Consider the following statements and choose the correct option : (a) The special provisions for Nagaland are made in Article 371 (A). (b) No act of the Parliament with respect to the religious or social practices of Nagas can be applied without the approval of the Legislative Assembly of Nagaland. (c) Tuensang is the most developed district of Nagaland.
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
विधाने (a) आणि (b) योग्य आहेत
Statements (a) and (b) are correct
B
केवळ विधान (a) योग्य आहे
Only statement (a) is correct
C
विधाने (a) आणि (c) योग्य आहेत
Statements (a) and (c) are correct
D
सर्व विधाने योग्य आहेत
All the statements are correct
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) विधाने (a) आणि (b) योग्य आहेत

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• नागालँड राज्याबाबत विशेष तरतूद (अनुच्छेद 371A):
• 13 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 1962 द्वारे संविधानात अनुच्छेद 371A समाविष्ट करण्यात आला आणि 1963 मध्ये नागालँडला राज्याचा दर्जा देण्यात आला. (विधान a बरोबर)
• संसदेच्या कायद्यांची मर्यादा (विधान b):
• अनुच्छेद 371A(1)(a) नुसार, खालील चार विषयांच्या संदर्भात संसदेचा कोणताही कायदा नागालँड विधानसभेने ठरावाद्वारे मान्यता दिल्याशिवाय त्या राज्याला लागू होणार नाही:
1. नागांचे धार्मिक आणि सामाजिक आचार-व्यवहार.
2. नागा पारंपरिक कायदे आणि कार्यपद्धती (Naga Customary Law).
3. नागा पारंपरिक कायद्यानुसार होणारा दिवाणी व फौजदारी न्यायनिवाडा.
4. जमिनीची व तिच्या नैसर्गिक साधनसंपत्तीची मालकी आणि हस्तांतरण. (विधान b बरोबर)
• ट्युएनसांग (Tuensang) जिल्हा (विधान c):
• ट्युएनसांग हा नागालँडमधील सर्वाधिक विकसित नसून सर्वात मागासलेला (Underdeveloped/Backward) जिल्हा आहे.
• म्हणूनच संविधानात ट्युएनसांग जिल्ह्यासाठी एका वेगळ्या 35 सदस्यीय 'प्रादेशिक परिषदेची' (Regional Council) विशेष तरतूद करण्यात आली होती आणि राज्यपाल त्याचे प्रशासन थेट पाहत असत. त्यामुळे विधान c चुकीचे आहे.
• म्हणून विधाने (a) आणि (b) योग्य आहेत.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• अनुच्छेद 371: महाराष्ट्र आणि गुजरात (विदर्भ, मराठवाडा, सौराष्ट्र, कच्छ).
• अनुच्छेद 371A: नागालँड.
• अनुच्छेद 371B: आसाम.
• अनुच्छेद 371C: मणिपूर.
• अनुच्छेद 371D व 371E: आंध्र प्रदेश व तेलंगणा.
• अनुच्छेद 371F: सिक्कीम.
• अनुच्छेद 371J: कर्नाटक (कल्याण-कर्नाटक / हैदराबाद-कर्नाटक प्रदेश - 98 वी घटनादुरुस्ती).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Statements (a) and (b) are correct

Detailed Explanation:

• Special Provisions for Nagaland (Article 371A):
• Inserted by the 13th Constitutional Amendment Act, 1962 to facilitate the creation of the State of Nagaland out of the Naga Hills-Tuensang Area. (Statement a is correct)
• Parliamentary Legislative Limitations:
• Under Article 371A(1)(a), no Act of Parliament shall apply to the State of Nagaland in respect of:
1. Religious or social practices of the Nagas,
2. Naga customary law and procedure,
3. Administration of civil and criminal justice involving decisions according to Naga customary law,
4. Ownership and transfer of land and its resources,

unless the Legislative Assembly of Nagaland by a resolution so decides. (Statement b is correct)

• Tuensang District:
• Tuensang was historically an underdeveloped and backward tribal tract requiring special affirmative governance, for which a 35-member Regional Council was mandated under the special superintendence of the Governor. It is not the most developed district. Thus, Statement c is incorrect.
• Therefore, Statements (a) and (b) are correct.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Article 371: Maharashtra and Gujarat.
• Article 371A: Nagaland.
• Article 371B: Assam.
• Article 371C: Manipur.
• Article 371D & 371E: Andhra Pradesh & Telangana.
• Article 371F: Sikkim.
• Article 371J: Karnataka (Kalyana-Karnataka region - 98th Amendment Act, 2012).
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) विधाने (a) आणि (b) योग्य आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (1) विधाने (a) आणि (b) योग्य आहेत**
⚠️ पर्याय (2) केवळ विधान (a) योग्य आहे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) विधाने (a) आणि (c) योग्य आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) सर्व विधाने योग्य आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →