योग्य उत्तर पर्याय ४ (अ, ब आणि क विधाने बरोबर आहेत) आहे.
जागतिक आणि भारतीय मत्स्यव्यवसायावरील विधानांचे विश्लेषण:
1.
विधान अ: बहुतांश मासेमारी क्षेत्रे विस्तृत भूखंड मंचांवर आढळतात:
•
बरोबर. उथळ भूखंड मंच (Continental Shelf - २०० मीटरपेक्षा कमी खोली) भागात सूर्यप्रकाश तळापर्यंत पोहोचतो, ज्यामुळे माशांचे मुख्य अन्न असणारे 'प्लवंग' (Phytoplankton) मुबलक प्रमाणात वाढतात. जगातील प्रमुख मासेमारी क्षेत्रे (उदा. उत्तर समुद्रातील डॉगर बँक, न्यूफाउंडलंडचा ग्रँड बँक) विस्तृत भूखंड मंचांवर आहेत.
2.
विधान ब: मासेमारी क्रिया उबदार उष्णकटिबंधीय पाण्यामध्ये चांगली विकसित झाली आहे:
•
बरोबर. उष्णकटिबंधीय प्रदेशातील (उदा. भारत, आग्नेय आशिया) उबदार पाण्यात मत्स्य प्रजातींची जैविक विविधता प्रचंड असून स्थानिक उपजीविका व व्यापारासाठी मासेमारी मोठ्या प्रमाणावर विकसित झालेली आहे.
3.
विधान क: उबदार आणि थंड प्रवाहांचे मिश्रण माशांसाठी पोषक घटक आणते:
•
बरोबर. जेथे उबदार व थंड सागरी प्रवाह एकत्र येतात (उदा. गल्फ स्ट्रीम आणि लॅब्राडोर प्रवाह - ग्रँड बँक जवळ; कुरोशिओ आणि ओयाशिओ प्रवाह - जपान जवळ), तेथे दाट धुके निर्माण होते आणि पोषक खनिजांच्या अभिसरणामुळे प्लवंगांची प्रचंड पैदास होते. ही जगातील सर्वोत्तम मत्स्यक्षेत्रे बनतात.
4.
विधान ड: इतर देशांच्या तुलनेत भारतात अंतर्देशीय मत्स्यव्यवसाय अधिक लक्षणीय आहेत:
•
अयोग्य. जरी भारतात अंतर्देशीय मत्स्योत्पादन सागरी उत्पादनापेक्षा अधिक असले, तरी विधानातील संदर्भ वैश्विक तुलनेचा आहे. चीन हा जगातील सर्वात मोठा अंतर्देशीय मत्स्योत्पादक देश आहे.
त्यामुळे अ, ब आणि क विधाने बरोबर आहेत (पर्याय ४).
जगातील अग्रगण्य मत्स्यक्षेत्रे (Fishing Grounds):
1.
वायव्य पॅसिफिक (जपान - कुरोशिओ व ओयाशिओ प्रवाह)
2.
वायव्य अटलांटिक (ग्रँड बँक - गल्फ स्ट्रीम व लॅब्राडोर प्रवाह)
3.
ईशान्य अटलांटिक (डॉगर्स बँक, उत्तर समुद्र).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 4 (Statements a, b and c are correct).
Geographical analysis of global fisheries:
1.
Statement a: Most fishing grounds occur where continental shelves are wide:
•
Correct. Sunlight penetrates easily into shallow continental shelf waters (<200 m depth). This fosters dense growth of marine plankton (phytoplankton and zooplankton), the primary food for pelagic and demersal fish. Renowned world fishing grounds like the Grand Banks and Dogger Bank sit on wide continental shelves.
2.
Statement b: Fishing activity is well developed in warm tropical waters:
•
Correct. Tropical waters (across South Asia, Southeast Asia) support high species richness and heavy artisanal and commercial fishing vital for food security and employment.
3.
Statement c: Mixing of warm and cold currents brings plant nutrients for fish:
•
Correct. The convergence of warm and cold ocean currents (e.g., warm Gulf Stream with cold Labrador Current off Newfoundland; warm Kuroshio with cold Oyashio off Japan) causes upwelling of nutrient-rich waters, generating ideal environments for prolific plankton blooms and rich commercial fisheries.
4.
Statement d: Inland fisheries are more significant than other types in India:
•
Incorrect in global context. Globally, China completely dominates inland aquaculture and freshwater fisheries.
Thus, statements a, b, and c are correct.
Primary ocean current convergence fishing zones:
•
Grand Banks (Northwest Atlantic): Gulf Stream (warm) + Labrador Current (cold).
•
Japan Coast (Northwest Pacific): Kuroshio (warm) + Oyashio (cold).
