खलील विधाने विचारात घ्या: (a) प्रकाश किरणे एका पारदर्शक माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात जाताना त्यांचा मार्ग बदलतो. (b) वेगवेगळ्या माध्यमामध्ये प्रकाशाचा वेग वेगवेगळा असतो. खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा:

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Combine Group B Pre 2019 MEDIUM

EN Consider the following, statements : (a) Light ray changes its direction when it passes from one transparent medium to another, (b) The velocity of light is different in different media. Select the correct option :

✓

विधान (a) सत्य असून त्याचे योग्य स्पष्टीकरण (b) होय. Statement (a) is correct and (b) its correct explanation.

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

विधाने (a) व (b) दोन्ही सत्य आहेत पण (b) हे त्याचे योग्य स्पष्टीकरण नाही. Statements (a) and (b) both are correct but (b) is not its correct explanation.

विधान (a) सत्य आहे व (b) असत्य आहेत. Statement (a) is correct but (b) is wrong.

विधाने (a) व (b) दोन्ही असत्य आहेत. Statements (a) and (b) both are wrong.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर विधान (a) सत्य असून त्याचे योग्य स्पष्टीकरण (b) होय आहे.

📌 Key Points

• प्रकाशाचे अपवर्तन:

जेव्हा एका माध्यमात पसरणारा प्रकाशकिरण दुसऱ्या माध्यमात (पारदर्शक माध्यम) प्रवेश करतो तेव्हा तो त्याच्या मार्गापासून दूर जातो. (विधान 1 योग्य आहे)

• सीमेवर प्रकाशाच्या प्रसाराच्या दिशेने बदल होण्याच्या या घटनेला, जेव्हा तो एका माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात जातो, तेव्हा त्याला प्रकाशाचे अपवर्तन म्हणतात.

• जेव्हा प्रकाशाचा किरण दुर्मिळ माध्यम ते घन माध्यमापासून (हवा ते पाण्यापर्यंत) प्रवेश करतो तेव्हा ती घटना बिंदूवर दोन माध्यमांच्या सीमेवर काढलेल्या सामान्य दिशेने विचलित होते.

जो घटक बदलत नाही तो वारंवारता असतो.

• बदलणारे घटक तरंगलांबी आणि वेग आहेत. (विधान 2 योग्य आहे)

• अपवर्तक निर्देशांक देखील दिलेल्या प्रकाशाच्या c च्या वेगाच्या समान असतो आणि रिकाम्या जागेतील तरंगलांबी एका पदार्थातील त्याच्या वेग v ने भागतो.

• अशा प्रकारे, जेव्हा प्रकाश एका माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात जातो तेव्हा वेग, तरंगलांबी आणि अपवर्तक निर्देशांक बदलतो परंतु वारंवारता अपरिवर्तित राहते.

• त्याचप्रमाणे, घन माध्यमापासून दुर्मिळ माध्यमाकडे जाताना, एक किरण सामान्यपासून दूर जातो.

• जर प्रकाश सामान्यपणे सीमारेषेवर घडत असेल, म्हणजे सामान्यच्या समांतर असेल, तर तो दुसऱ्या माध्यमात प्रवेश करतो.

• त्यामुळे आपण असा अंदाज लावू शकतो की वेगातील फरकामुळे प्रकाश एका माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमाकडे जाताना त्याची दिशा बदलतो.

💡 Additional Information

• तरंगलांबी:

हे एकाच टप्प्यात कंपन होत असलेल्या माध्यमाच्या कोणत्याही दोन जवळच्या कणांमधील अंतर आहे.

• हे ग्रीक अक्षर लॅम्बडा द्वारे दर्शविले जाते.

• SI एकक: अँग्स्ट्रॉम.

• वारंवारता:

एका सेकंदात कणाने पूर्ण केलेल्या कंपनांची संख्या म्हणून त्याची व्याख्या केली जाते.

• SI एकक: हर्ट्झ

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

प्रकाशाचे अपवर्तन (Refraction of Light): प्रकाश किरण एका पारदर्शक माध्यमातून दुसऱ्या पारदर्शक माध्यमात जाताना त्याच्या गतीमध्ये (Speed of Light) बदल होतो, त्यामुळे प्रकाशाची दिशा बदलते. विरल माध्यमातून दाट माध्यमात जाताना प्रकाशकिरण स्तंभीकेकडे झुकतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Statement (a) is correct and (b) its correct explanation.

📌 Key Points

• Refraction of Light:

When a ray of light propagating in a medium enters the other medium (transparent mediums), it deviates from its path. (Statement 1 is correct)

• This phenomenon of change in the direction of propagation of light at the boundary, when it passes from one medium to another medium, is called the refraction of light.

• When a ray of light enters from rarer medium to denser medium from (air to water) it deviates towards the normal drawn on the boundary of two media at the incident point.

The entity that doesn't change is the frequency.

• The entity that changes are wavelength and velocity. (Statement 2 is correct)

• The refractive index is also equal to the velocity of light c of a given and the wavelength in empty space divided by its velocity v in a substance.

• Thus, Velocity, Wavelength & Refractive index changes when light travels from one medium to another but Frequency remains unchanged.

• Similarly, in passing from denser to rarer medium, a ray deviates away from the normal.

• If the light is incident normally on the boundary, i.e. parallel to normal, it enters the second medium undeviated.

• Therefore we can infer that due to the difference in the velocity light changes its direction while passing from one medium to another medium.

💡 Additional Information

• Wavelength:

It is the distance between any two nearest particles of the medium, vibrating in the same phase.

• It is denoted by the Greek letter lambda.

• SI unit: Angstrom.

• Frequency:

It is defined as the number of vibrations completed by the particle in one second.

• SI unit: Hertz

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Refraction of Light: Change in direction of wave propagation as light crosses the interface between two transparent media of different optical densities, governed by Snell's Law due to variations in light speed.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):

#MPSCसंयुक्तगटबपूर्वपरीक्षा२०१९ #मागीलवर्षांच्याप्रश्नपत्रिका #MPSCसंयुक्तपूर्वपरीक्षा #राज्यसेवापूर्वपरीक्षा #MPSCसरावप्रश्नसंच #PYQ2019 #MPSCअचूकउत्तरपत्रिका #स्पर्धापरीक्षामार्गदर्शन

← मागील प्रश्न

पुढील प्रश्न →

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

📚 याच विषयातील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न: