योग्य उत्तर: `सी` (पर्याय ३)
सविस्तर विश्लेषण:
संसदेतील लक्षवेधी सूचनेबाबत (Calling Attention Notice) दिलेल्या विधानांचे संसदीय नियमांनुसार परीक्षण:
•
विधान a बरोबर आहे: लक्षवेधी सूचनेची तरतूद भारतीय संसदेच्या कार्यपद्धतीत १९५४ मध्ये प्रथम करण्यात आली. लक्षवेधी सूचना ही भारताने जगाच्या संसदीय प्रणालीला दिलेली एक स्वतंत्र व मूळ देणगी (Indian innovation) आहे.
•
विधान b बरोबर आहे: लोकसभेच्या कार्यपद्धतीच्या नियमांनुसार, ज्या दिवशी सभागृहात विषय मांडायचा आहे, त्या बैठकीच्या दिवशी सकाळी १०.०० वाजेपर्यंत सदस्यांनी लेखी सूचना देणे बंधनकारक असते. सकाळी १० नंतर मिळालेल्या सूचना पुढील बैठकीसाठी मानल्या जातात.
•
विधान c बरोबर नाही (म्हणून उत्तर): संसदीय नियमांनुसार, एका बैठकीसाठी एक सदस्य एकापेक्षा जास्त (सामान्यतः जास्तीत जास्त दोन सूचना - Two notices) देऊ शकतो. मात्र, एका बैठकीत दोनपेक्षा जास्त लक्षवेधी सूचना स्वीकारल्या जात नाहीत. विधानात "एकापेक्षा जास्त सूचना देऊ शकत नाही" असे म्हटल्यामुळे विधान c चुकीचे (Not correct) आहे.
•
प्रश्नात 'बरोबर नसलेले' विधान विचारले असल्याने, विधान c हे उत्तर आहे (पर्याय ३).
•
लक्षवेधी सूचनेचा मुख्य उद्देश मंत्र्यांचे लक्ष तातडीच्या सार्वजनिक महत्त्वाच्या विषयाकडे वेधणे आणि त्यांचे अधिकृत निवेदन मिळवणे हा असतो.
•
'शून्य प्रहर' (Zero Hour - १९६२) ही सुद्धा भारताचीच संसदीय देणगी आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: `c` (Option 3)
Detailed Analysis:
Evaluating parliamentary rules concerning the Calling Attention Notice:
•
Statement a is correct: The Calling Attention procedure was formally incorporated into the Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha in 1954. It is a distinctive Indian innovation combining aspects of a question and a debate.
•
Statement b is correct: Under Rule 197, notices must be submitted by members in writing to the Secretary-General by 10:00 am on the day of the sitting. Notices received after 10:00 am are treated as given for the next sitting day.
•
Statement c is NOT correct (hence the answer): Under the rules, a member is permitted to give more than one notice (up to two notices) for any single sitting, although no more than two notices can be admitted on the same day.
Since statement c is incorrect, Option 3 (c) is the correct answer.
Both Calling Attention Motion (1954) and Zero Hour (1962) are innovative procedural mechanisms conceived within the Indian parliamentary framework without British precedent.
