योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त A)
सविस्तर विश्लेषण:
संसदेतील जागा रिक्त होण्याबाबत भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद १०१ आणि लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५१ (RPA 1951) मधील तरतुदी पुढीलप्रमाणे आहेत:
•
विधान A (अयोग्य): लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५१ च्या कलम ६८(१) नुसार, जर एखादी व्यक्ती संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये (लोकसभा व राज्यसभा) निवडून आली, तर तिने १० दिवसांच्या आत कोणत्या सभागृहात सेवा द्यायची आहे ते कळविणे बंधनकारक असते. मुदतीत न कळविल्यास तिची राज्यसभेतील जागा रिक्त होते, दोन्ही जागा रिक्त होत नाहीत. त्यामुळे विधान A हे चुकीचे (योग्य नाही) आहे.
•
विधान B (योग्य): लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५१ च्या कलम ७० नुसार, जर एखादी व्यक्ती एकाच सभागृहात दोन जागांवर निवडून आली (उदा. लोकसभेच्या दोन मतदारसंघांतून), तर तिने विहित मुदतीत एका जागेची निवड केली पाहिजे; अन्यथा तिच्या दोन्ही जागा रिक्त होतात. त्यामुळे विधान B योग्य आहे.
•
विधान C (योग्य): संविधानाच्या अनुच्छेद १०१(२) नुसार, जर एखाद्या सभागृहाचा विद्यमान सदस्य दुसऱ्या सभागृहात निवडून आला, तर त्याने दुसऱ्या सभागृहात जागा ग्रहण करताच पहिल्या सभागृहातील त्याची जागा रिक्त होते. त्यामुळे विधान C योग्य आहे.
प्रश्नात 'कोणते विधान योग्य नाही' असे विचारले असल्याने, विधान A हे योग्य नाही.
संसदेतील दुहेरी सदस्यत्वाचे (Double Membership) चार नियम:
१.
दोन्ही सभागृहांत निवड: १० दिवसांत न कळविल्यास राज्यसभेची जागा रिक्त होते.
२.
एकाच सभागृहाच्या दोन जागांवर निवड: एका जागेचा पर्याय न दिल्यास दोन्ही जागा रिक्त होतात.
३.
एका सभागृहाचा विद्यमान सदस्य दुसऱ्या सभागृहात निवडला गेल्यास: पहिल्या सभागृहातील जागा रिक्त होते.
४.
संसद आणि राज्य विधिमंडळ दोन्हीवर निवड: १४ दिवसांत राज्य विधिमंडळाचा राजीनामा न दिल्यास संसदेतील जागा रिक्त होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Only A)
Detailed Analysis:
The vacation of seats in Parliament is governed by Article 101 of the Constitution and the Representation of the People Act, 1951 (RPA 1951):
•
Statement A (Incorrect): Under Section 68(1) of the RPA 1951, if a person is elected simultaneously to both Houses of Parliament (Lok Sabha and Rajya Sabha), he must intimate within 10 days in which House he desires to serve. In default of such intimation, his seat in the Rajya Sabha becomes vacant (not both seats). Therefore, Statement A is incorrect.
•
Statement B (Correct): Under Section 70 of the RPA 1951, if a person is elected to two seats in a House, he should exercise his option for one within the prescribed period; otherwise, both seats become vacant. Therefore, Statement B is correct.
•
Statement C (Correct): If a sitting member of one House is also elected to the other House, his seat in the first House becomes vacant upon his election to the other House. Therefore, Statement C is correct.
Since the question asks which statement is not correct, Statement A alone is incorrect.
Four key rules of Double Membership:
1.
Both Houses of Parliament: Intimate within 10 days, otherwise the Rajya Sabha seat falls vacant.
2.
Two seats in the same House: Exercise choice, otherwise both seats fall vacant.
3.
Sitting member elected to another House: Seat in the first House becomes vacant.
4.
Parliament and State Legislature: Resign state legislature seat within 14 days, otherwise the Parliament seat falls vacant.
