योग्य उत्तर: पर्याय १ (फक्त ए / Only a)
विश्लेषण:
•
विधान (अ) बरोबर: मानवी जठराच्या (Stomach) भिंतींमधील ऑक्सिंटिक किंवा पॅरिएटल पेशींमधून (Oxyntic/Parietal cells) हायड्रोक्लोरिक आम्ल ($HCl$) स्रवते. हे आम्ल अन्नातील जंतूंचा नाश करते आणि पेप्सिन विकराला सक्रिय करून प्रथिनांच्या पचनास मदत करते. अपचन किंवा अती-आम्लपित्ताच्या (Acidity/Indigestion) स्थितीत जठरात अतिरिक्त $HCl$ तयार होतो, ज्यामुळे जठराच्या अस्तराला दाह होऊन पोटदुखी व जळजळ निर्माण होते.
•
विधान (ब) चूक: मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साईड [$Mg(OH)_2$], ज्याला 'मिल्क ऑफ मॅग्नेशिया' (Milk of Magnesia) म्हणतात, हे एक सौम्य आम्लविरोधी औषध म्हणजेच 'अँटासिड' (Antacid) आहे. ते पोटातील अतिरिक्त आम्लाचे उदासीनीकरण (Neutralization) करते. ते 'अ‍ॅनाल्जेसिक' (Analgesic - वेदनाशामक) नाही (उदा. पॅरासिटामॉल किंवा ॲस्पिरिन हे ॲनाल्जेसिक असतात).
त्यामुळे फक्त विधान (अ) पूर्णपणे योग्य आहे.
•
अँटासिड्स (Antacids): जठरातील आम्लपित्त कमी करण्यासाठी मिल्क ऑफ मॅग्नेशिया [$Mg(OH)_2$], सोडिअम बायकार्बोनेट [$NaHCO_3$], किंवा ॲल्युमिनियम हायड्रॉक्साईड वापरले जातात.
•
जठराचा pH: सामान्यतः १.५ ते ३.५ दरम्यान असतो (अत्यंत आम्लधर्मी). जठराच्या स्वतःच्या भिंतींचे $HCl$ पासून संरक्षण करण्यासाठी श्लेष्मा (Mucus) चा संरक्षक थर असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Only a)
Analysis:
•
Statement (a) is correct: The parietal (oxyntic) cells of the gastric mucosa secrete hydrochloric acid ($HCl$), which maintains an optimal acidic pH ($1.5 - 3.5$) for pepsin activation to digest dietary proteins and kills ingested bacteria. During hyperacidity and indigestion, excess gastric acid is secreted, irritating the gastric mucosal lining and causing burning pain.
•
Statement (b) is incorrect: Magnesium hydroxide [$Mg(OH)_2$], commercially known as Milk of Magnesia, is a mild base utilized as an antacid and osmotic laxative to neutralize excess stomach acidity. It is NOT an analgesic (painkiller such as paracetamol, aspirin, or ibuprofen that blocks pain receptors/prostaglandin synthesis).
Hence, only statement (a) is completely correct.
•
Antacids: Basic compounds that neutralize gastric hydrochloric acid: $Mg(OH)_2 + 2HCl \rightarrow MgCl_2 + 2H_2O$. Common antacids include Milk of Magnesia, Sodium Bicarbonate, and Aluminium Hydroxide gel.
•
Analgesics: Pharmacological agents that selectively alleviate pain without eliminating sensory perception or consciousness.
