🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Maharashtra Zilla Parishad Bharti (ZP) 2024 MEDIUM

भारतीय घटना समितीचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष आणि स्वतंत्र भारताचे पहिले राष्ट्रपती राहिलेल्या कोणत्या महान राष्ट्रपुरुषाला आदराने 'देशरत्न' आणि 'अजातशत्रू' म्हणून ओळखले जाते?

EN Permanent President of the Constituent Assembly and the first President of the Republic of India, which towering statesman was reverently addressed as 'Desh Ratna' and 'Ajatashatru'?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
रवींद्रनाथ टागोर
Rabindranath Tagore
B
डॉ. राजेंद्र प्रसाद
Dr. Rajendra Prasad
C
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक
Lokmanya Bal Gangadhar Tilak
D
जयप्रकाश नारायण
Jayaprakash Narayan
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) डॉ. राजेंद्र प्रसाद

सविस्तर विश्लेषण व डॉ. राजेंद्र प्रसाद (१८८४–१९६३):

• पदव्या: बिहारचे थोर सुपुत्र डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांना त्यांच्या साधेपणा, निस्वार्थी देशसेवा आणि पांडित्यामुळे 'देशरत्न' (Desh Ratna) आणि ज्याचा कोणीही शत्रू नाही असे 'अजातशत्रू' (Ajatashatru) म्हणून गौरवले जाते.
• घटना समितीचे अध्यक्ष: ११ डिसेंबर १९४६ रोजी त्यांची भारतीय घटना परिषदेचे (Constituent Assembly) कायमस्वरूपी अध्यक्ष म्हणून एकमुखाने निवड झाली.
• पहिले राष्ट्रपती: २४ जानेवारी १९५० रोजी ते स्वतंत्र भारताचे पहिले राष्ट्रपती बनले आणि सलग दोन पूर्ण कार्यकाळ (१९५० ते १९६२) राष्ट्रपती पद भूषवणारे ते भारताचे एकमेव राष्ट्रपती आहेत.
• चंपारण्य सत्याग्रह (१९१७): गांधीजींच्या चंपारण्य सत्याग्रहात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
• भारतरत्न (१९६२): त्यांना १९६२ मध्ये भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान 'भारतरत्न' प्रदान करण्यात आला.

म्हणून अचूक पर्याय (२) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांचे प्रसिद्ध ग्रंथ: (१) 'इंडिया डिव्हायडेड' (India Divided - १९४६) आणि (२) 'सत्याग्रह इन चंपारण'.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Dr. Rajendra Prasad

Detailed Analysis & Dr. Rajendra Prasad (1884–1963):

• Revered Titles: Known popularly as 'Desh Ratna' (Jewel of the Nation) and 'Ajatashatru' (One with no enemies) for his saintly demeanor and unimpeachable integrity.
• Constituent Assembly President: Elected the permanent President of the Constituent Assembly of India on December 11, 1946, steering the drafting of the Indian Constitution.
• First President of India: Served as the head of state from 1950 to 1962, remaining the longest-serving and only two-term President of the Republic of India.
• Champion of Champaran: Stood by Mahatma Gandhi during the historic 1917 Champaran Indigo Satyagraha in Bihar.
• Bharat Ratna: Awarded India's highest civilian honor in 1962.

Hence, the accurate choice is Option (2).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Key works of Dr. Rajendra Prasad: *India Divided* (1946 - countering the partition ideology), *Atmakatha* (autobiography), and *Satyagraha at Champaran*.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) रवींद्रनाथ टागोर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) डॉ. राजेंद्र प्रसाद (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) डॉ. राजेंद्र प्रसाद**[/gold]
⚠️ पर्याय (3) लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) जयप्रकाश नारायण (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →