🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2018 MEDIUM

खालील विधानांचे परीक्षण करा आणि योग्य विधान/विधाने ओळखा: विधान 'A': 24 तासात पृथ्वी 360o रेखांशामध्ये फिरते. विधान 'B': पृथ्वीला एक रेखांश ओलांडण्यासाठी चार मिनिटे लागतात.

EN Examine the following statements and identify the correct statement/s : Statement 'A': Within 24 hours the Earth rotates in 360^o longitudes. Statement 'B': The Earth requires four minutes to cross the one-degree longitude.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत.

Statements 'A' and 'B' are correct

विधान 'A' आणि 'B' अयोग्य आहेत.

Statements 'A' and 'B' are incorrect

विधान 'A' योग्य आहे परंतु विधान 'B' अयोग्य आहे.

Statement 'A' is correct but statement 'B' is incorrect

विधान 'A' अयोग्य आहे परंतु विधान 'B' योग्य आहे.

Statement 'A' is incorrect but statement 'B' is correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय १ (विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत) आहे.

पृथ्वीच्या परिवलनावर (Rotation of the Earth) आधारित विधानांचे भौगोलिक विश्लेषण:

1. विधान 'A' चे विश्लेषण:

• पृथ्वी आपल्या स्वतःच्या अक्षाभोवती पश्चिमेकडून पूर्वेकडे २४ तासांत (१ संपूर्ण फेरीत) ३६०° फिरते.

• त्यामुळे २४ तासांमध्ये ३६० रेखांश सूर्यासमोरून जातात.

• म्हणून विधान 'A' पूर्णतः योग्य आहे.

2. विधान 'B' चे विश्लेषण:

• गणितानुसार:

\text{३६०° फिरण्यास लागणारा वेळ} = २४ \text{ तास} = २४ \times ६० = १४४० \text{ मिनिटे}

• एका तासात कापले जाणारे रेखांश:

\frac{३६०^\circ}{२४ \text{ तास}} = १५^\circ \text{ प्रति तास}

• १° रेखांश ओलांडण्यासाठी लागणारा वेळ:

\frac{१४४० \text{ मिनिटे}}{३६०^\circ} = ४ \text{ मिनिटे}

• किंवा: $\frac{६० \text{ मिनिटे}}{१५^\circ} = ४ \text{ मिनिटे}$.

• म्हणजेच पृथ्वीला १ अंश रेखांश ओलांडण्यासाठी बरोबर ४ मिनिटांचा कालावधी लागतो.

• म्हणून विधान 'B' देखील पूर्णतः योग्य आहे.

दोन्ही विधाने अचूक असल्याने पर्याय १ बरोबर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

स्थानिक वेळ (Local Time) मोजताना: पूर्वेकडे जाताना प्रत्येक रेखांशामागे ४ मिनिटे वेळ पुढे असतो (+), तर पश्चिमेकडे जाताना प्रत्येक रेखांशामागे ४ मिनिटे वेळ मागे असतो (-). भारताची प्रमाणवेळ (IST) ही $82.5^\circ E$ रेखांशावर आधारित असून ती ग्रीनविच प्रमाणवेळेपेक्षा (GMT) ५ तास ३० मिनिटे पुढे आहे ($82.5 \times 4 = 330 \text{ मिनिटे}$).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 1 (Statements 'A' and 'B' are correct).

Geographical and mathematical analysis of Earth's axial rotation:

1. Analysis of Statement 'A':

• The Earth completes one full axial rotation of $360^\circ$ from west to east in approximately 24 hours (one solar day).

• Thus, within 24 hours, all $360^\circ$ of longitude pass before the Sun.

• Hence, Statement 'A' is correct.

2. Analysis of Statement 'B':

• Mathematical derivation:

\text{Total rotation} = 360^\circ \text{ in } 24 \text{ hours} = 1,440 \text{ minutes}

• Angular speed per hour:

\frac{360^\circ}{24} = 15^\circ \text{ per hour}

• Time required to rotate through $1^\circ$ longitude:

\frac{1,440 \text{ minutes}}{360^\circ} = 4 \text{ minutes}

• Alternatively: $\frac{60 \text{ minutes}}{15^\circ} = 4 \text{ minutes}$.

• Thus, the Earth requires exactly 4 minutes to cross one degree of longitude.

• Hence, Statement 'B' is also correct.

Therefore, both statements 'A' and 'B' are correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Remember the longitude-time rule: for every $1^\circ$ eastward, local time gains 4 minutes (+4 min); for every $1^\circ$ westward, local time loses 4 minutes (-4 min). Indian Standard Time (IST) meridian is $82.5^\circ E$, which is $+5\text{ hrs } 30\text{ min}$ ahead of GMT ($82.5 \times 4 = 330\text{ min}$).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय १ (विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत)** आहे.

⚠️ पर्याय (2) विधान 'A' आणि 'B' अयोग्य आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) विधान 'A' योग्य आहे परंतु विधान 'B' अयोग्य आहे. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) विधान 'A' अयोग्य आहे परंतु विधान 'B' योग्य आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'विधान 'A' आणि 'B' दोन्ही योग्य आहेत.' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन