योग्य उत्तर: पर्याय १ ((A) आणि (R) दोन्ही सत्य आहेत आणि (R) हे (A) चे योग्य स्पष्टीकरण आहे)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
जंगलतोड (Deforestation) आणि कार्बन डायऑक्साईड ($CO_2$):
•
विधान (A) सत्य आहे:
•
मोठ्या प्रमाणावर जंगलतोड केल्यामुळे वातावरणातील कार्बन डायऑक्साईड ($CO_2$) या हरितगृह वायूचे प्रमाण वेगाने वाढते.
•
कारण (R) सत्य आहे आणि (A) चे योग्य स्पष्टीकरण आहे:
•
हिरव्या वनस्पती आणि जंगले सूर्यप्रकाशाच्या उपस्थितीत प्रकाशसंश्लेषण प्रक्रियेदरम्यान (Photosynthesis) हवेतील कार्बन डायऑक्साईड शोषून घेतात आणि अन्न (ग्लुकोज/स्टार्च) तयार करून ऑक्सिजन ($O_2$) हवेत सोडतात:
$$6CO_2 + 12H_2O \xrightarrow{\text{सूर्यप्रकाश/हरितद्रव्य}} C_6H_{12}O_6 + 6H_2O + 6O_2 \uparrow$$
•
जंगले हे पृथ्वीवरील सर्वात मोठे 'कार्बन सिंक' (Carbon Sinks) म्हणून कार्य करतात. जेव्हा जंगले तोडली किंवा जाळली जातात, तेव्हा वनस्पतींद्वारे होणारे $CO_2$ चे शोषण थांबते आणि झाडांमध्ये साठवलेला कार्बन पुन्हा वातावरणात मिसळतो.
त्यामुळे (A) आणि (R) दोन्ही सत्य आहेत आणि (R) हे (A) चे तंतोतंत शास्त्रीय स्पष्टीकरण आहे.
जागतिक तापमानवाढ आणि जंगले:
१.
मानवनिर्मित एकूण हरितगृह वायू उत्सर्जनापैकी सुमारे १०% ते १५% उत्सर्जन हे एकट्या जंगलतोडीमुळे होते.
२.
ॲमेझॉनच्या सदाहरित वर्षावनांना 'पृथ्वीची फुफ्फुसे' (Lungs of the Earth) म्हटले जाते, कारण ती प्रचंड प्रमाणात $CO_2$ शोषून घेतात आणि प्राणवायू पुरवतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Both (A) and (R) are true and (R) is the correct explanation of (A))
Detailed Explanation:
Deforestation and Atmospheric Carbon Dioxide:
•
Assertion (A) is true:
•
Indiscriminate clearing of forest cover causes a direct and substantial increase in the atmospheric concentration of carbon dioxide ($CO_2$), exacerbating global anthropogenic greenhouse warming.
•
Reason (R) is true and correctly explains (A):
•
Through the physiological process of photosynthesis, green forests utilize atmospheric $CO_2$ as a carbon feedstock along with water and sunlight to synthesize carbohydrates, releasing oxygen:
$$6CO_2 + 6H_2O \rightarrow C_6H_{12}O_6 + 6O_2$$
•
Terrestrial forests function as planetary carbon sinks, sequestering gigatons of carbon in plant biomass and forest soils. When forests are cut down or burned, this carbon assimilation ceases, and sequestered biomass decomposes or oxidizes back into $CO_2$.
Thus, both (A) and (R) are true, and (R) provides the direct scientific rationale for (A).
Forests and Climate Change:
•
Deforestation and land-use changes account for approximately $10-12\%$ of total global greenhouse gas emissions.
•
The Amazon tropical rainforest is celebrated as the "Lungs of the Earth" due to its colossal carbon sequestration capacity.
