योग्य उत्तर पर्याय ३ (अलाउद्दीन खिलजी / Alauddin Khilji) आहे.
वर्णनावरून व्यक्तीची ओळख:
•
a. उलमांचे (धर्मगुरूंचे) वर्चस्व नष्ट केले: अलाउद्दीन खिलजी (१२९६–१३१६) हा दिल्लीचा पहिला सुलतान होता ज्याने राजकारण आणि धर्म यांची पूर्ण फारकत केली. काझी मुघिसुद्दीनशी बोलताना त्याने जाहीर केले होते: *"धर्माला काय मान्य आहे आणि काय अमान्य, हे मला ठाऊक नाही; राज्याच्या आणि प्रजेच्या हितासाठी जे योग्य आहे तेच मी करतो."* त्याने उलमांना राज्यकारभारात हस्तक्षेप करू दिला नाही.
•
b. सामर्थ्यवान योद्धा व यशस्वी सेनापती: त्याने मंगोल आक्रमकांचा वारंवार पराभव केला (उदा. जफर खान, गाझी मलिक यांच्या नेतृत्वाखाली) आणि गुजरात, रणथंबोर, चित्तोड (राणी पद्मिनी), माळवा जिंकले.
•
c. दक्षिणेकडील राज्यांवर हल्ला करणारा पहिला सुलतान: विंध्य पर्वत ओलांडून दक्षिणेकडील समृद्ध हिंदू राज्यांवर (देवगिरीचे यादव, वारंगळचे काकतीय, द्वारसमुद्रचे होयसळ, मदुराईचे पांड्य) स्वारी करणारा तो पहिला सुलतान होता (त्याने आपला निष्णात सेनापती मलिक काफूर याच्या नेतृत्वाखाली दक्षिण मोहीम राबवली).
•
d. दरबारात प्रसिद्ध कवी अमीर खुसरो: 'तोता-ए-हिंद' (भारताचा पोपट) म्हणून ओळखले जाणारे प्रसिद्ध कवी अमीर खुसरो (Amir Khusro) हे अलाउद्दीन खिलजीच्या दरबारात राजकवी होते.
ही सर्व वैशिष्ट्ये सुलतान अलाउद्दीन खिलजी याच्याशी संबंधित आहेत.
अलाउद्दीन खिलजीच्या महत्त्वाच्या आर्थिक व प्रशासकीय सुधारणा:
1.
बाजार नियंत्रण पद्धत (Market Control Regulations): जीवनावश्यक वस्तूंचे भाव निश्चित केले आणि 'शहाना-ए-मंडी' हा अधिकारी नेमला.
2.
सैनिकांना रोख वेतन देणारा पहिला सुलतान.
3.
घोडे डागण्याची (दाग) आणि सैनिकांचे वर्णन (हुलिया / चेहरा) नोंदवण्याची पद्धत सुरू केली.
4.
जमीन मोजून महसूल (मसाहत) आकारण्याची पद्धत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Alauddin Khilji).
Biographical identification of the Delhi Sultan:
•
a. Neutralized the political supremacy of the Ulema: Alauddin Khilji (reigned 1296–1316) was the first Sultan of Delhi to secularize state administration by divorcing statecraft from religious orthodoxy. He famously declared to Qazi Mughisuddin of Bayana that he acted in the best administrative interests of the State regardless of whether it conformed to Sharia law.
•
b. Mighty warrior and general: Annihilated repeated Mongol invasions under commanders like Zafar Khan and conquered Ranthambore (1301), Chittor (1303), and Malwa.
•
c. First Sultan to invade the Deccan / South: The first ruler of the Delhi Sultanate to penetrate south of the Vindhyas, dispatching his brilliant military commander Malik Kafur (Hazar Dinari) to subdue Devagiri (Yadavas), Warangal (Kakatiyas), Dwarasamudra (Hoysalas), and Madurai (Pandyas).
•
d. Patron of Amir Khusro: The celebrated Persian poet, musician, and scholar Amir Khusro (Tuti-e-Hind) was his court chronicler (author of *Khazain-ul-Futuh*).
All these historical attributes correspond to Alauddin Khilji.
Key reforms of Alauddin Khilji:
•
Market Regulations: Fixed prices for essential foodgrains and textiles controlled by *Shahna-i-Mandi*.
•
Military: First Sultan to pay his standing army entirely in cash; introduced branding of horses (*Dagh*) and descriptive rolls of soldiers (*Huliya*).
