🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2020 MEDIUM

आधुनिक आवर्त सारणीमध्ये, अणू त्रिज्याबद्दल खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे? a. वरपासून खालपर्यंत वाढते b. वरपासून खालपर्यंत कमी होत जाते c. डावीकडून उजवीकडे वाढते d. डावीकडून उजवीकडे कमी होत जाते

EN In modern periodic table, which of the following statements about atomic radius are true? a. Increases from top to bottom b. Decreases from top to bottom c. Increases from left to right d. Decreases from left to right

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

a, d

a, c

b, d

b, c

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (a, d)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

आधुनिक आवर्त सारणीतील अणू त्रिजेची (Atomic Radius) प्रवृत्ती:

अणू त्रिज्या म्हणजे अणूच्या केंद्रकापासून त्याच्या बाह्यतम कक्षेतील (Valence shell) संयोजी इलेक्ट्रॉनपर्यंतचे अंतर:

• विधान a: वरपासून खालपर्यंत वाढते (सत्य):

• आवर्त सारणीतील कोणत्याही गटामध्ये (Group) वरून खाली जाताना प्रत्येक पायरीवर नवीन इलेक्ट्रॉन कवच (New electron shell, $n$) जोडले जाते.

• कवच वाढल्यामुळे केंद्रक आणि बाह्यतम कक्षेतील अंतर वाढते आणि प्रभावी केंद्रकीय प्रभार (Effective Nuclear Charge) कमी होतो. परिणामी अणू त्रिज्या वरून खाली वाढते.

• विधान d: डावीकडून उजवीकडे कमी होत जाते (सत्य):

• एकाच आवर्तामध्ये (Period) डावीकडून उजवीकडे जाताना नवीन कवच जोडले जात नाही; त्याच कवचात एकेक इलेक्ट्रॉन आणि केंद्रकात एकेक प्रोटॉन वाढत जातो.

• केंद्रकातील धनप्रभार वाढल्यामुळे केंद्रकाचे बाह्यतम इलेक्ट्रॉन्सवरील आकर्षण बल (प्रभावी केंद्रकीय प्रभार, $Z_{\text{eff}}$) तीव्रतेने वाढते, ज्यामुळे बाहेरील कवच केंद्रकाकडे खेचले जाते आणि अणू त्रिज्या डावीकडून उजवीकडे कमी होत जाते.

त्यामुळे a आणि d ही विधाने सत्य आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

आवर्त सारणीतील नियतकालिक प्रवृत्ती (Periodic Trends):

१. अणू त्रिज्या (Atomic Radius): आवर्तात कमी होते ($\rightarrow$), गणात वाढते ($\downarrow$).

२. आयनीकरण ऊर्जा (Ionization Energy): आवर्तात वाढते ($\rightarrow$), गणात कमी होते ($\downarrow$).

३. विद्युतऋणता (Electronegativity): आवर्तात वाढते ($\rightarrow$), गणात कमी होते ($\downarrow$).

४. धातू गुणधर्म: आवर्तात कमी होतो ($\rightarrow$), गणात वाढतो ($\downarrow$).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (a, d)

Detailed Explanation:

Periodic Trends in Atomic Radius:

The atomic radius is the distance from the center of the nucleus to the outermost electron-holding shell:

• Statement a (Increases from top to bottom, True):

• Down any group in the periodic table, a new principal energy shell ($n$) is added with each successive period.

• This increases electron shielding, offsetting nuclear pull and causing the atomic size/radius to increase down the group.

• Statement d (Decreases from left to right, True):

• Across a period from left to right, additional electrons enter the same valence shell while the nuclear charge increases sequentially with additional protons.

• The enhanced effective nuclear charge ($Z_{\text{eff}}$) exerts a greater electrostatic attraction on the electron cloud, pulling it closer to the nucleus and causing the atomic radius to decrease across the period.

Hence, statements a and d are true.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Summary of Periodic Trends:

• Atomic Radius: Decreases across a period ($\rightarrow$); Increases down a group ($\downarrow$).

• Ionization Enthalpy & Electronegativity: Increases across a period ($\rightarrow$); Decreases down a group ($\downarrow$).

• Non-metallic character increases across a period ($\rightarrow$); Metallic character increases down a group ($\downarrow$).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) a, d (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय १ (a, d)**

⚠️ पर्याय (2) a, c (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) b, d (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) b, c (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'a, d' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन