वनस्पतींमध्ये, सजीवांच्या शरीरात निर्मार्ण होणारे द्रव्य सर्वात मोठ्या प्रमाणात आढळते?
EN
In plants, which enzyme is found in largest quantity?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
बरोबर उत्तर: पर्याय २ (RuBP कार्बोक्सिलेज / RuBisCO)
सविस्तर विश्लेषण:
•
RuBP कार्बोक्सिलेज (RuBisCO - Ribulose-1,5-bisphosphate carboxylase-oxygenase):
•
हे वनस्पतींमध्ये आणि संपूर्ण जीवसृष्टीमध्ये सर्वात जास्त प्रमाणात आढळणारे विकर (Most Abundant Enzyme on Earth) आणि प्रथिन आहे.
•
हे विकर हरितलवकांच्या (Chloroplasts) स्ट्रोमा (Stroma) मध्ये असते.
•
कार्य: प्रकाशसंश्लेषणाच्या अंधार प्रक्रियेत (Dark Reaction / Calvin Cycle) वातावरणातील कार्बन डायऑक्साईड ($CO_2$) चे सेंद्रिय पदार्थात (ग्लुकोज) रूपांतर करण्याचे कार्बन स्थिरीकरण (Carbon Fixation) हे अतिशय महत्त्वाचे कार्य हे विकर पार पाडते.
•
प्रमाण:
•
$C_3$ वनस्पतींच्या पानांमधील एकूण विद्राव्य प्रथिनांपैकी सुमारे ४०% ते ५०% प्रथिन केवळ RuBisCO चे असते!
•
पृथ्वीवरील सर्व वनस्पतींच्या पानांमध्ये मिळून या एकाच विकराचे लाखो टन वजन आढळते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
RuBisCO हे दुहेरी प्रकृतीचे विकर आहे; ते कार्बन डायऑक्साईड सोबत (कार्बोक्सिलेज म्हणून) तसेच ऑक्सिजन सोबतही (ऑक्सिजनेज म्हणून) प्रक्रिया करू शकते. उच्च तापमान आणि जास्त ऑक्सिजन असताना ते $C_3$ वनस्पतींमध्ये 'प्रकाश श्वसन' (Photorespiration) घडवून आणते, ज्यामुळे कार्यक्षमता घटते. $C_4$ वनस्पतींनी क्रॅंन्झ शरीररचनेद्वारे ही उणीव दूर केली आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (RuBP carboxylase)
Detailed Analysis:
•
RuBP Carboxylase-Oxygenase (RuBisCO):
•
Globally recognized as the most abundant enzyme and protein in the plant kingdom and on Earth.
•
Located within the stroma of plant chloroplasts.
•
Physiological Role: Catalyzes the pivotal initial step of the light-independent Calvin cycle ($C_3$ pathway), responsible for photosynthetic carbon fixation—fixing atmospheric carbon dioxide ($CO_2$) into Ribulose-1,5-bisphosphate (RuBP) to yield 3-phosphoglycerate (3-PGA).
•
Quantitative Abundance:
•
RuBisCO constitutes approximately 40% to 50% of the total soluble protein in the leaves of $C_3$ plants and about 30% in $C_4$ plants.
•
Its sheer abundance compensates for its notoriously sluggish catalytic rate (fixing only 3 to 10 $CO_2$ molecules per second per active site).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
RuBisCO possesses dual affinity for both $CO_2$ and $O_2$. When oxygen binds instead of carbon dioxide, it triggers photorespiration ($C_2$ cycle), a wasteful process in $C_3$ plants. $C_4$ plants evolved specialized *Kranz anatomy* and PEP carboxylase to overcome this constraint.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) β गॅलॅक्टोसिडस (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) RuBP कार्बोक्सिलेज (अचूक उत्तर):
बरोबर उत्तर:** **पर्याय २ (RuBP कार्बोक्सिलेज / RuBisCO)**
⚠️ पर्याय (3) एन्टरोकिनेज (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) हेटरोकिनेस (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS-१)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'RuBP कार्बोक्सिलेज' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.