दिलेल्या चित्रात, छायांकित क्षेत्र ट्रेवर्थानुसार दर्शवितो. प्रदेश ओळखा.
EN
In the given diagram, the shaded area shows according to Trewartha. Identify the region.
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (उष्णकटिबंधीय सवाना - कोरडा हिवाळा / Tropical Savanna - Dry Winter)
सविस्तर विश्लेषण:
•
अमेरिकन हवामानशास्त्रज्ञ ग्लेन टी. ट्रेवार्था (Glenn T. Trewartha) यांनी कोपेनच्या हवामान वर्गीकरणाची सुधारित आवृत्ती मांडली, जी भारताच्या हवामानाचे अधिक वास्तववादी वर्णन करते.
•
दिलेल्या नकाशात भारतीय द्वीपकल्पीय पठाराचा बहुतांश अंतर्गत भाग (महाराष्ट्र, तेलंगणा, उत्तर कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि दक्षिण छत्तीसगड व ओडिशाचा काही भाग) उभे पट्टे मारून छायांकित केलेला आहे.
•
ट्रेवार्था यांच्या वर्गीकरणानुसार हे क्षेत्र 'Aw' - उष्णकटिबंधीय सवाना हवामान प्रदेश (Tropical Savanna with Dry Winter) दर्शवते.
•
या हवामानाची वैशिष्ट्ये:
•
येथे उन्हाळा अत्यंत उष्ण असतो आणि हिवाळा सौम्य व कोरडा असतो.
•
सरासरी पर्जन्यमान ७५ ते १०० सेमी असते, जे केवळ उन्हाळ्याच्या शेवटी आणि नैऋत्य मान्सूनच्या काळात पडते. हिवाळ्यात पाऊस पडत नाही (कोरडा हिवाळा).
•
वनस्पतींचे स्वरूप सवाना प्रकारचे (गवताळ आणि विरळ पानझडी वने) असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ट्रेवार्था यांचे भारताचे हवामान वर्गीकरण:
•
Am: उष्णकटिबंधीय मान्सून (पश्चिम किनारपट्टी व त्रिपुरा)
•
Aw: उष्णकटिबंधीय सवाना (द्वीपकल्पीय पठाराचा अंतर्गत भाग)
•
BS: अर्ध-शुष्क स्टेपी (पर्जन्यछायेचा प्रदेश आणि राजस्थानचा पूर्व भाग)
•
BSh: उष्ण व शुष्क वाळवंट (थार वाळवंट)
•
Caw: उप-उष्णकटिबंधीय दमट (उत्तर भारताची गंगा खोरे)
•
H: पर्वतीय हवामान (हिमालय).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Tropical Savanna - Dry Winter)
Detailed Analysis:
•
American geographer Glenn T. Trewartha devised a recognized modification of Köppen’s climatic classification, better attuned to Indian geographic realities.
•
In the provided map of India, the shaded region with vertical hachures covers the core of the Peninsular Plateau (spanning the Deccan plateau of Maharashtra, Telangana, northern Karnataka, parts of Andhra Pradesh, Chhattisgarh, and interior Odisha).
•
According to Trewartha’s scheme, this major zone is classified as 'Aw' - Tropical Savanna (Tropical Wet-and-Dry Climate with Dry Winter).
•
Key Characteristics of Aw Region:
•
Distinct alternating wet and dry seasons with dry winters and torrential summer monsoons.
•
Mean annual precipitation ranges between 75 cm and 100 cm, largely concentrated in the June–September Southwest monsoon.
•
Natural vegetation consists of tropical dry deciduous forests and open savanna grasslands.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Trewartha's primary climate types for India:
•
Am: Tropical Monsoon (Western coastal strip, Meghalaya)
•
Aw: Tropical Savanna (Peninsular Plateau interior)
•
BS: Semi-arid / Steppe (Rainshadow belt of Western Ghats)
•
Caw: Subtropical Humid with dry winter (Ganga-Brahmaputra plains)
•
H: Mountainous / Alpine climate (Himalayan belt).
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अर्ध-शुष्क (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) उप-उष्णकटिबंधीय आर्द्र (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) उष्णकटिबंधीय सवाना (कोरडा हिवाळा) (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर:** **पर्याय ३ (उष्णकटिबंधीय सवाना - कोरडा हिवाळा / Tropical Savanna - Dry Winter)**
✗ पर्याय (4) ट्रॉपिकल ओले (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'उष्णकटिबंधीय सवाना (कोरडा हिवाळा)' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.