🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2023 MEDIUM

पश्चिम राजस्थानाच्या प्रदेशात चुनखडक, जिप्सम आणि खनिज मीठाचे साठे वितरीत झालेले आहेत. खालीलपैकी कोणती कारणे या खनिजांच्या साठ्यांच्या वितरणास कारणीभूत आहेत ? a. पर्मोकार्बोनिफेरस युगात पश्चिम राजस्थानचा भाग समुद्राच्या पाण्याखाली होता. b. पश्चिम राजस्थानाच्या प्रदेशात पर्जन्याचे प्रमाण कमी आहे. c. पश्चिम राजस्थानाच्या प्रदेशात हवामान उष्ण व कोरडे आहे. d. पश्चिम राजस्थानाच्या प्रदेशात वनाच्छादाना खालील क्षेत्र अत्यल्प आहे.

EN In the western part of Rajasthan minerals like limestone, gypsum and mineral salts reserves are distributed. Which of the following reasons are responsible for this occurrence? a. Western part of Rajasthan was submerged under sea water during permocarboniferous period. b. Western part of Rajasthan receives low rainfall. c. Western part of Rajasthan has hot and dry climate. d. In the western part of Rajasthan the area under vegetation is very low.
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त a योग्य आहे
only a is correct
B
फक्त a आणि b योग्य आहेत
only a and b are correct
C
a, b आणि c योग्य आहेत
a, b and c are correct
D
फक्त d योग्य आहे
only d is correct
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) फक्त a योग्य आहे

सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर a, b आणि c योग्य आहेत हे आहे.

Key Points

चुनखडी, जिप्सम आणि खनिज क्षारांचे साठे यांसारख्या राजस्थानच्या पश्चिम भागात वितरणास जबाबदार कारणे:

  • परमोकार्बोनिफेरस कालावधीत राजस्थानचा पश्चिम भाग समुद्राच्या पाण्याखाली बुडाला होता, ज्यामुळे विविध खनिजे साठली होती. समुद्राच्या पाण्यात गाळाचे पदार्थ वाहून गेले जे लाखो वर्षांमध्ये स्थिर झाले आणि थर तयार झाले, परिणामी चुनखडी, जिप्सम आणि खनिज क्षार यांसारखे खनिजे जमा झाले.
  • या प्रदेशात कमी पाऊस पडतो, जो खनिजांच्या निर्मितीसाठी आणि संरक्षणासाठी एक महत्त्वाचा घटक आहे. पाण्याच्या कमतरतेमुळे निक्षालन आणि अपक्षरण प्रक्रिया मर्यादित होते, ज्यामुळे खनिजे तुलनेने अबाधित आणि परिसरात केंद्रित राहतात.
  • राजस्थानच्या पश्चिमेकडील उष्ण आणि कोरडे हवामान देखील खनिजांच्या संरक्षणात भूमिका बजावते. उच्च तापमान आणि कमी आर्द्रता पाण्याच्या स्रोतांच्या बाष्पीभवनास कारणीभूत ठरते, ज्यामुळे खनिज क्षारांचे संचय होते. याव्यतिरिक्त, रखरखीत परिस्थिती जास्त हवामान आणि अपक्षरण प्रतिबंधित करते, ज्यामुळे खनिजे अखंड राहू शकतात.
  • गाळाचे खोरे आणि भ्रंश रेखेच्या उपस्थितीसह प्रदेशाच्या भूवैज्ञानिक रचनेचा खनिजांच्या घटना आणि वितरणावर परिणाम झाला आहे. ही भूवैज्ञानिक वैशिष्ट्ये चुनखडी, जिप्सम आणि खनिज क्षार जमा करण्यासाठी आणि संचय करण्यासाठी अनुकूल परिस्थिती प्रदान करतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

पश्चिम राजस्थान (थार वाळवंट) हा भूवैज्ञानिकदृष्ट्या प्राचीन मेसॉझोइक युगातील टेथिस समुद्राचा (Tethys Sea) भाग होता. समुद्र मागे हटल्यामुळे आणि बाष्पीभवनामुळे तेथे चुनखडक (Limestone), जिप्सम (Gypsum), लिग्नाइट कोळसा आणि रॉक सॉल्ट (खनिज मीठ) यांचे प्रचंड सागरी निक्षेप (Marine sedimentary deposits) तयार झाले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) only a is correct

Detailed Explanation:

The correct answer is only a is correct.

Key PointsReasons responsible for distribution in western part of Rajasthan minerals like limestone, gypsum and mineral salts reserves:

  • Western part of Rajasthan was submerged under sea water during the Permocarboniferous period, which led to the deposition of various minerals. The sea water carried sedimentary materials that settled and formed layers over millions of years, resulting in the accumulation of minerals like limestone, gypsum, and mineral salts.
  • The region receives low rainfall, which is a crucial factor for the formation and preservation of minerals. The scarcity of water limits the leaching and erosion processes, allowing the minerals to remain relatively undisturbed and concentrated in the area.
  • The hot and dry climate of the western part of Rajasthan also plays a role in the preservation of minerals. High temperatures and low humidity contribute to the evaporation of water bodies, leading to the deposition of mineral salts. Additionally, the arid conditions prevent excessive weathering and erosion, allowing the minerals to remain intact.
  • The geological structure of the region, including the presence of sedimentary basins and fault lines, has influenced the occurrence and distribution of minerals. These geological features provide favorable conditions for the deposition and accumulation of limestone, gypsum, and mineral salts.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Western Rajasthan's abundant reserves of non-metallic minerals—limestone, gypsum, and mineral salt—are sedimentary evaporite deposits derived from the marine transgressions and desiccations of the ancient Tethys Sea during the Mesozoic era.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) फक्त a योग्य आहे (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (1) फक्त a योग्य आहे**
⚠️ पर्याय (2) फक्त a आणि b योग्य आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) a, b आणि c योग्य आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) फक्त d योग्य आहे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →