🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2024 MEDIUM

स्वदेशी चळवळीची विस्तार केंद्रे आणि संबंधित व्यक्ती यांच्या योग्य जोड्या लावा : a. मुंबई i. चिदंबरम पिलाई b. दिल्ली ii. लाला लजपतराय c. पंजाब iii. लोकमान्य टिळक d. मद्रास iv. सय्यद रझा हैदर

EN Match the correct pairs of extension centers of Swadeshi Movement and their concerned persons. a. Mumbai i. Chidambaram Pillai b. Delhi ii. Lala Lajpat Rai c. Punjab iii. Lokmanya Tilak d. Madras iv. Syed Raza Haider
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
a - iv, b - iii, c - ii, d - i
B
a - iii, b - iv, c - ii, d - i
C
a - iv, b - i, c - ii, d - iii
D
a - i, b - ii, c - iv, d - iii
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (2) a - iii, b - iv, c - ii, d - i

सविस्तर स्पष्टीकरण:

1905 च्या बंगालच्या फाळणीविरुद्ध सुरू झालेल्या स्वदेशी आणि बहिष्कार चळवळीचे (Swadeshi Movement) विविध प्रांतांमधील नेतृत्व:

1. a. मुंबई (आणि महाराष्ट्र) $\rightarrow$ iii. लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक:
• लोकमान्य टिळकांनी स्वदेशी चळवळीचा प्रसार संपूर्ण महाराष्ट्रात आणि मुंबईत घडवून आणला.
• त्यांनी सार्वजनिक गणेशोत्सव, शिवजयंती उत्सव आणि 'केसरी' व 'मराठा' वृत्तपत्रांच्या माध्यमातून स्वदेशी, बहिष्कार, राष्ट्रीय शिक्षण आणि स्वराज्य ही चतुःसूत्री घरोघरी पोहोचवली.
2. b. दिल्ली $\rightarrow$ iv. सय्यद हैदर रझा (Syed Haider Raza):
• दिल्ली आणि आसपासच्या प्रदेशात स्वदेशी चळवळ जनमानसात रुजवणारे आणि विशाल स्वदेशी सभांचे नेतृत्व करणारे नेते सय्यद हैदर रझा होते.
3. c. पंजाब $\rightarrow$ ii. लाला लजपतराय (आणि सरदार अजित सिंह):
• पंजाब प्रांतात स्वदेशी आणि बहिष्कार चळवळीचे प्रणेते 'पंजाब केसरी' लाला लजपतराय आणि शहीद भगतसिंग यांचे काका सरदार अजित सिंह (अंजुमन-ए-मोहिब्बान-ए-वतन) होते.
4. d. मद्रास (तमिळनाडू) $\rightarrow$ i. व्ही. ओ. चिदंबरम पिल्लई (V. O. Chidambaram Pillai):
• मद्रास प्रांतात आणि विशेषतः तुतीकोरीन येथे स्वदेशी चळवळीचे नेतृत्व व्ही. ओ. चिदंबरम पिल्लई आणि सुब्रमण्यम भारती यांनी केले.
• पिल्लई यांनी ब्रिटिश नौवहन मक्तेदारीला आव्हान देण्यासाठी 'स्वदेशी स्टीम नेव्हिगेशन कंपनी' सुरू केली होती.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

स्वदेशी चळवळीचे इतर प्रांतांमधील प्रमुख नेते:

• बंगाल: सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी, बिपीन चंद्र पाल, आणि अरविंद घोष.
• आंध्र प्रदेश: हरिसर्वोत्तम राव (आंध्रामध्ये स्वदेशी चळवळ 'वंदे मातरम् चळवळ' म्हणून ओळखली गेली).
• कानपूर / उत्तर प्रदेश: लियाकत हुसेन.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) a - iii, b - iv, c - ii, d - i

Detailed Explanation:

Regional Leadership of the Anti-Partition Swadeshi and Boycott Movement (1905–1908):

1. a. Mumbai & Maharashtra $\rightarrow$ iii. Lokmanya Bal Gangadhar Tilak:
• Lokmanya Tilak was the foremost national architect who transformed what began as a regional anti-partition protest in Bengal into an all-India mass movement for *Swaraj*.
• Through the vernacular press (*Kesari* and *Mahratta*) and community festivals (Ganesh Utsav, Shivaji Utsav), Tilak spearheaded the boycott of foreign goods across Western India.
2. b. Delhi $\rightarrow$ iv. Syed Haider Raza:
• In Delhi, the Swadeshi movement was organized, mobilized, and led by the fiery nationalist Syed Haider Raza, who established the Swadeshi Vastu Pracharini Sabha.
3. c. Punjab $\rightarrow$ ii. Lala Lajpat Rai:
• Punjab was mobilized under the joint radical leadership of Lala Lajpat Rai and Sardar Ajit Singh (uncle of Bhagat Singh), who integrated the agrarian canal colonies agitation with the Swadeshi movement.
4. d. Madras $\rightarrow$ i. V. O. Chidambaram Pillai:
• In the Madras Presidency (Tirunelveli and Tuticorin), V. O. Chidambaram Pillai and poet Subramania Bharati championed the boycott movement.
• Pillai founded the indigenous Swadeshi Steam Navigation Company to break the monopoly of the British India Steam Navigation Company.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Formal declaration of Swadeshi Movement: 7 August 1905 at Calcutta Town Hall.
• Day of Partition (16 October 1905) observed as: Day of Mourning and Raksha Bandhan (inspired by Rabindranath Tagore).
• Andhra Pradesh: Known as the Vandemataram Movement, led by Mutnuri Krishna Rao and Gadicherla Harisarvottama Rao.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) a - iv, b - iii, c - ii, d - i (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) a - iii, b - iv, c - ii, d - i (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (2) a - iii, b - iv, c - ii, d - i**
⚠️ पर्याय (3) a - iv, b - i, c - ii, d - iii (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) a - i, b - ii, c - iv, d - iii (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →