योग्य उत्तर: पर्याय १ (a - II, b - I, c - III, d - IV)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
सम्राट हर्षवर्धन (इ.स. ६०६ ते ६४७) आणि त्याचे समकालीन प्रादेशिक राजे:
•
a. कामरूपाचा राजा (भास्करवर्मन $\rightarrow$ II):
•
कामरूपचा (आसाम) राजा भास्करवर्मन हर्षाचा मित्र आणि मांडलिक होता. जेव्हा चिनी प्रवासी ह्युएन त्सांग कामरूपमध्ये गेला, तेव्हा हर्षाने त्याला ताबडतोब आपल्या दरबारात पाठवण्याची आज्ञा केली. भास्करवर्मनने हर्षाच्या इच्छेविरुद्ध चिनी यात्रेकरूला आपल्या राजधानीत अडवून ठेवण्याची हिंमत केली नाही.
•
b. सिंधचा शासक (I):
•
सिंधच्या राजाला प्रभाकरवर्धनाने (हर्षाचे वडील) आधीच नमवले होते (बाणभट्टाच्या 'हर्षचरित'मध्ये प्रभाकरवर्धनाचा उल्लेख 'सिंधुराज-ज्वर' असा केला आहे).
•
c. काश्मीरचा शासक (III):
•
काश्मीरच्या राजाकडे भगवान बुद्धाचा एक पवित्र दात (Tooth Relic) होता. हर्षाने काश्मीरच्या सीमेवर सैन्य नेऊन काश्मीरच्या राजाला बुद्धाचा दात स्वतःकडे सुपूर्द करण्यास भाग पाडले, जो त्याने नंतर कनौजच्या विहारात स्थापित केला.
•
d. वल्लभीचा शासक (ध्रुवसेन दुसरा $\rightarrow$ IV):
•
गुजरातच्या वल्लभीचा मैत्रक राजा ध्रुवसेन दुसरा हर्षाच्या आक्रमणामुळे आधी पळून गेला होता, परंतु नंतर त्याने तह केला आणि हर्षाने आपल्या मुलीचा विवाह त्याच्याशी लावून दिला.
त्यामुळे योग्य जुळणी: a - II, b - I, c - III, d - IV (पर्याय १).
हर्षवर्धनाचे महत्त्वाचे ऐतिहासिक संदर्भ:
१.
राजधानी: स्थानेश्वर (थानेश्वर) वरून कनौज येथे हलवली.
२.
नर्मदा नदीच्या काठावर चालुक्य सम्राट पुलकेशी दुसरा याने हर्षाचा पराभव केला (ऐहोळे शिलालेख, रविकीर्ती).
३.
दरबारी कवी: बाणभट्ट ('हर्षचरित' आणि 'कादंबरी').
४.
स्वतः हर्षाने लिहिलेली नाटके: रत्नावली, प्रियदर्शिका आणि नागानंद.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (a - II, b - I, c - III, d - IV)
Detailed Explanation:
Emperor Harshavardhana of Kanauj (606–647 CE) and his contemporary regional rulers:
•
a. The King of Kamarupa (Bhaskaravarman) $\rightarrow$ II:
•
Bhaskaravarman was Harsha's ally. When Chinese pilgrim Hiuen Tsang was visiting Kamarupa (Assam), Harsha summoned him to Kanauj; Bhaskaravarman dared not detain the pilgrim against Harsha's command.
•
b. The Ruler of Sind $\rightarrow$ I:
•
Banabhatta's *Harshacharita* records that the ruler of Sind was already subdued and humbled by Harsha's father, Prabhakarvardhana (described as a fever to the King of Sind - *Sindhuraja-jvara*).
•
c. The Ruler of Kashmir $\rightarrow$ III:
•
Harsha marched to the borders of Kashmir and compelled its king to surrender a celebrated holy relic—a Tooth Relic of the Buddha—which Harsha subsequently enshrined at a grand vihara in Kanauj.
•
d. The Ruler of Valabhi (Dhruvasena II / Baladitya) $\rightarrow$ IV:
•
The Maitraka ruler of Valabhi fled initially before Harsha's invading armies, sought refuge with Dadda II of Broach, but later reconciled and married Harsha's daughter.
Correct match: a - II, b - I, c - III, d - IV (Option 1).
Milestones of Harsha's Reign:
1.
Shifted capital from Thanesar to Kanauj.
2.
Defeated on the banks of Narmada by Western Chalukya King Pulakeshin II (recorded in Aihole Inscription by Ravikirti).
3.
Authored Sanskrit plays: *Ratnavali*, *Priyadarsika*, and *Nagananda*.
