योग्य उत्तर: पर्याय २ (a - II, b - I, c - IV, d - III)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
घनकचरा व्यवस्थापनाच्या पद्धती (Solid Waste Disposal Methods) आणि त्यांचे अर्थ:
•
a. सॅनिटरी लँडफिल / कचरा डेपो (II. कचरा टाकणे आणि बुलडोझरच्या साहाय्याने दाबणे):
•
यामध्ये कचरा जमिनीतील खोल खड्ड्यांमध्ये थरांच्या स्वरूपात टाकला जातो, बुलडोझरने दाबून संकुचित केला जातो आणि दुर्गंधी व कीटक टाळण्यासाठी त्यावर मातीचा थर पसरवला जातो.
•
b. भस्म करणे / इन्सिनरेशन (I. कचरा जाळणे):
•
इन्सिनरेशन (Incineration): कचरा अत्यंत उच्च तापमानावर ($८५०^\circ\text{C}$ ते $११००^\circ\text{C}$) विशेष भट्ट्यांमध्ये (Incinerators) नियंत्रित हवेत जाळणे. यामुळे कचऱ्याचे घनफळ ९०% पर्यंत कमी होते.
•
c. पल्व्हरायझिंग / ढवळणे-दळणे (IV. जमिनीवर कचरा पसरविणे):
•
पल्व्हरायझिंग (Pulverizing): कचऱ्याचे बारीक तुकडे करून, त्याचे चूर्ण करून ते शेतात किंवा जमिनीवर खत/माती सुधारक म्हणून पसरवणे.
•
d. पायरोलिसिस (III. ऑक्सिजन विरहित दहन):
•
पायरोलिसिस (Pyrolysis): कचऱ्याचे ऑक्सिजनच्या पूर्ण अनुपस्थितीत उच्च तापमानावर ($४००^\circ\text{C}$ ते $८००^\circ\text{C}$) रासायनिक औष्णिक विघटन करणे, ज्यातून बायो-ऑईल, सिनगॅस आणि चारकोल मिळतात.
त्यामुळे अचूक जुळणी: a - II, b - I, c - IV, d - III (पर्याय २).
घनकचरा व्यवस्थापन पद्धतींची तुलना:
•
इन्सिनरेशन: ऑक्सिजनच्या मुबलक उपस्थितीत कचरा जाळणे (बायोमेडिकल कचऱ्यासाठी उत्तम).
•
पायरोलिसिस: ऑक्सिजनच्या अनुपस्थितीत औष्णिक विघटन.
•
कंपोस्टिंग: सेंद्रिय कचऱ्याचे सूक्ष्मजीवांद्वारे विघटन करून सेंद्रिय खत तयार करणे.
•
सॅनिटरी लँडफिल: आधुनिक शास्त्रीय पद्धतीने कचरा भूगर्भात सुरक्षितपणे साठवणे (लीचेट नियंत्रण व्यवस्थेसह).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (a - II, b - I, c - IV, d - III)
Detailed Explanation:
Solid Waste Disposal and Treatment Technologies:
•
a. Sanitary Landfills $\rightarrow$ II. Deposit refuse and compact with bulldozers:
•
Engineered waste disposal where refuse is spread in thin layers, mechanically compacted with heavy bulldozers, and covered with soil daily to minimize environmental hazards.
•
b. Incineration $\rightarrow$ I. Burning of waste:
•
Controlled thermal oxidation of waste at high temperatures ($850^\circ\text{C} - 1100^\circ\text{C}$) in specially engineered furnaces, reducing solid mass by $70-80\%$ and volume by up to $90\%$ (standard for hospital/biomedical waste).
•
c. Pulverizing $\rightarrow$ IV. Spreading the waste on fields:
•
Mechanical grinding and crushing of municipal solid waste into uniform fine powder/aggregates, rendering it suitable for application or spreading across fields.
•
d. Pyrolysis $\rightarrow$ III. Combustion in absence of oxygen:
•
Thermochemical decomposition of carbonaceous materials at elevated temperatures in the total absence of oxygen, producing combustible gas (syngas), liquid bio-oil, and solid char.
Correct match: a - II, b - I, c - IV, d - III (Option 2).
Distinction between Thermal Waste Treatment Technologies:
•
Incineration: Complete combustion in excess oxygen ($\rightarrow CO_2, H_2O$, ash).
•
Pyrolysis: Thermal cracking in zero oxygen ($\rightarrow$ bio-oil, syngas, char).
•
Gasification: Partial oxidation in limited oxygen ($\rightarrow$ carbon monoxide and hydrogen rich syngas).
