योग्य उत्तर: पर्याय १ (a-III, b-I, c-IV, d-II)
सविस्तर विश्लेषण:
भारतातील भीषण ऐतिहासिक ढगफुटीच्या (Cloudburst) घटना आणि त्यांच्या तारखा खालीलप्रमाणे अचूक जुळतात:
1.
केदारनाथ (Kedarnath - a): १६ जून २०१३ (III). उत्तराखंडमधील मंदाकिनी नदीच्या खोऱ्यात व चोराबारी हिमनदी तलावाजवळ प्रचंड ढगफुटी झाली. या जलप्रलयामुळे केदारनाथ शहर आणि संपूर्ण खोऱ्यात प्रचंड जीवित व वित्तहानी झाली.
2.
लेह-लडाख (Leh-Ladakh - b): ६ ऑगस्ट २०१० (I). मध्यरात्री लेह खोऱ्यात झालेल्या भीषण ढगफुटीमुळे अचानक आलेल्या चिखलाच्या पुरात २५० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता.
3.
मुंबई (Mumbai - c): २६ जुलै २००५ (IV). (प्रश्नात २००४/२००५ संदर्भ आहे). २६ जुलै रोजी मुंबईत २४ तासांत तब्बल ९४४ मिमी (३७.२ इंच) पावसाची नोंद झाली, ज्यामुळे संपूर्ण महानगरात महापूर आला.
4.
चिरगाव (Chirgaon - d): १५ ऑगस्ट १९९७ (II). हिमाचल प्रदेशातील शिमला जिल्ह्यातील चिरगाव (रोहरू खोरे) येथे स्वातंत्र्यदिनी ढगफुटी होऊन आंध्र नदीला आलेल्या पुरात ११५ हून अधिक लोक वाहून गेले होते.
त्यामुळे योग्य क्रम: a-III, b-I, c-IV, d-II.
भारतीय हवामान विभागानुसार (IMD), जेव्हा एका लहान भौगोलिक क्षेत्रात (सुमारे २० ते ३० चौ. किमी) एका तासात १०० मिमी किंवा त्याहून अधिक पाऊस पडतो, तेव्हा त्या तीव्र पर्जन्यवृष्टीला 'ढगफुटी' (Cloudburst) मानले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (a-III, b-I, c-IV, d-II)
Detailed Analysis:
The catastrophic cloudburst disasters in modern Indian history and their respective dates are correctly matched below:
1.
Kedarnath (a): 16th June 2013 (III). Multi-day cloudbursts and the breaching of the Chorabari glacial lake above Kedarnath caused catastrophic debris flows and flash floods in the Mandakini valley of Uttarakhand.
2.
Leh-Ladakh (a): 6th August 2010 (I). A massive midnight cloudburst triggered intense flash floods and mudslides across the cold desert of Leh, claiming over 250 lives and submerging infrastructure.
3.
Mumbai (c): 26th July (IV). On July 26, 2005 (indexed in official papers), Mumbai received an unprecedented 944 mm (37.2 inches) of rain in 24 hours, triggering catastrophic urban inundation.
4.
Chirgaon (d): 15th August 1997 (II). A devastating cloudburst struck Chirgaon in the Rohru subdivision of Shimla district, Himachal Pradesh, washing away entire village settlements in the swollen Andhra river.
Therefore, the correct match is: a-III, b-I, c-IV, d-II.
According to the India Meteorological Department (IMD), a cloudburst is formally defined as an extreme weather event where localized convective precipitation reaches or exceeds 100 mm per hour over a compact geographic zone of roughly 20–30 square kilometers.
