योग्य उत्तर: पर्याय (3) फक्त विधान अ आणि ब बरोबर आहेत
सविस्तर स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर फक्त विधान A आणि B योग्य आहेत हे आहे.
Key Points
- मातीमध्ये पर्यावरणीय कचरा टाकल्याने केवळ जैवविविधता नष्ट होऊ शकते असे नाही तर संपूर्ण प्रजाती धोक्यात येऊ शकतात किंवा काही प्रजाती नष्ट होऊ शकतात.
- दफन केलेल्या सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन होत असताना, ते मिथेन सोडतात, एक शक्तिशाली हरितगृह वायू जो ग्लोबल वार्मिंगला हातभार लावतो. म्हणून विधान A योग्य आहे
- त्यांच्या विस्तृत मूलसंस्थासह, झाडे अतिरिक्त पाण्यात भिजवून एक विशाल स्पंज म्हणून काम करतात.
- तथापि, जेव्हा मोठ्या प्रमाणात झाडे तोडली जातात, तेव्हा मूलसंस्था नष्ट होते, आणि अतिरिक्त पाण्यात भिजण्यासाठी काहीही नसते, जे मुक्तपणे वाहते, संपूर्ण क्षेत्राला पूर देते.
- सोप्या शब्दात सांगायचे तर, जंगलतोडीमुळे मातीची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता कमी होते.
- यामुळे जमिनीत जास्त पाणी वाहून जाते, परिणामी पूर येतो. म्हणून विधान B योग्य आहे
- फ्रान्सिस्को अल्वेस मेंडेस फिल्हो (क्षपुरी/एकर 1944-1998), मुख्यतः चिको मेंडेस म्हणून ओळखले जाणारे, एक कामगार नेते, रबर टॅपर आणि पर्यावरणवादी होते ज्यांनी अमेझॉन वर्षावन, स्थानिक लोक, नदी-निवासी आणि नदीच्या संरक्षणासाठी लढा दिला. रबर टॅपर्स ऊर्जा क्षेत्रातील कामामुळे त्यांना ‘अमेझॉन गांधी’ म्हणून ओळखले जात नव्हते.
- मेंडिस हे पर्यावरणीय सुधारणा आणि पर्यावरणाचे संवर्धन करणारे हवामान बदल कार्यकर्ते होते.
- त्याचा संघर्ष प्रामुख्याने रबर टॅपर्स, अमेझॉन वर्षावन आणि मानवतेच्या बाजूने होता.
- 1988 मध्ये त्यांची हत्या झाली, ज्याने अमेझॉनमधील वृक्षतोड आणि स्थानिक अधिकारांच्या मुद्द्यांकडे आंतरराष्ट्रीय लक्ष वेधले.
पर्यावरण विज्ञानानुसार: घातक कचऱ्यामुळे (Toxic Waste) मातीतील सूक्ष्मजीव व वनस्पती नष्ट होऊन जैवविविधतेचा ऱ्हास होतो. वृक्षांची अनिर्बंध तोड (Deforestation) झाल्याने मातीची धूप होते, पावसाचे पाणी मुरण्याचे प्रमाण घटते आणि नदीपात्रात गाळ साचून वारंवार पूर (Frequent Floods) येतात. त्यामुळे दोन्ही विधाने पर्यावरणदृष्ट्या पूर्णतः सत्य आहेत.
Correct Answer: Option (3) Only statement A and B are correct
Detailed Explanation:
The correct answer is Only statement A and B are correct.
Key Points
- Environmental dumping in soil not only may lead to biodiversity loss but may even lead to the endangerment of whole species or even to the extinction of some species.
- As buried organic materials decompose, they release methane, a potent greenhouse gas that contributes to global warming. Hence statement a is correct.
- Together with their extensive root systems, trees act as a vast sponge soaking in the excess water.
- However, when a large number of trees are cut down, the root system is destroyed, and there is nothing to soak in the extra water, which flows freely, flooding the entire area.
- In simple words, Deforestation leads to decreased water holding capability of soil.
- This causes excessive water flow into the ground, resulting in floods. Hence statement b is correct.
- Francisco Alves Mendes Filho (Xapuri/Acre 1944-1998), mostly known as Chico Mendes, was a labor leader, rubber tapper, and environmentalist who fought for the protection of the Amazon rainforest, the indigenous peoples, the river-dwellers, and the rubber tappers. He was not known as the "Amazon Gandhi" due to his work in the energy field.
- Mendes was a climate change activist for environmental reform and conservation of the environment.
- His struggle was mainly in favor of the rubber tappers, the Amazon rainforest, and humanity.
- He was assassinated in 1988, which drew international attention to the issues of deforestation and indigenous rights in the Amazon.
Environmental Science fundamentals: Dumping industrial toxic wastes impairs soil microbiology, precipitating biodiversity collapse. Indiscriminate deforestation drastically reduces soil water retention and promotes siltation of river channels, aggravating frequent flash floods.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त विधान अ आणि ब बरोबर आहेत' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.