🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Pre 2021 MEDIUM

पोलिओ हा विषाणूजन्य आजार आहे. डब्ल्यू.एच.ओ. ने पोलिओ आजारासाठी सदस्य राष्ट्रांना खूप सुविधा दिल्या आहेत. अ) हा विषाणूजन्य आजार डी.एन.ए. विषाणूमुळे होतो. ब) पोलिओमायलेटीसला सर्वसाधारणपणे पोलिओ म्हणतात. क) पल्स पोलिओ लसीकरण कार्यक्रम भारतामध्ये 1995 मध्ये सुरू झाला. ड) आता पोलिओचे भारतातून निर्मूलन झाले आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/त?

EN Polio is a viral disease. WHO extends facilities to members nations to fight against Polio. (a) It is acute viral infection caused by DNA virus. (b) Poliomylitis is commonly called as Polio. (c) Pulse Polio immunization programe launched in India in 1995. (d) Now Polio is already eradicated from India. Which of the statement/s given above is/are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त अ आणि ब

Only (a) and (b)

फक्त ब आणि क

Only (b) and (c)

अ, ब आणि क

(b), (c) and (d)

फक्त क आणि ड

Only (c) and (d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) फक्त अ आणि ब

स्पष्टीकरण:

पोलिओ आजारासंबंधी विधानांचे वस्तुनिष्ठ विश्लेषण:

• विधान (अ) वैज्ञानिकदृष्ट्या चूक/परीक्षेतील संदर्भ: पोलिओ हा आजार एका आर.एन.ए. (RNA Enterovirus) विषाणूमुळे होतो, डीएनए (DNA) विषाणूमुळे नाही. (मात्र MPSC च्या काही जुन्या उत्तरतालिकांमध्ये पर्याय (1) दिला गेला होता).

• विधान (ब) बरोबर: पोलिओ या रोगाचे शास्त्रीय वैद्यकीय नाव पोलिओमायलेटीस (Poliomyelitis) हेच आहे.

• विधान (क) बरोबर: भारतात बालकांसाठी 'पल्स पोलिओ लसीकरण मोहीम' (Pulse Polio Immunization Programme) 1995 मध्ये देशभरात सुरू करण्यात आली.

• विधान (ड) बरोबर: 13 जानेवारी 2011 रोजी भारतात पोलिओचा शेवटचा रुग्ण (हावडा, पश्चिम बंगाल) आढळला होता. त्यानंतर 3 वर्षे एकही रुग्ण न आढळल्यामुळे 27 मार्च 2014 रोजी जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) भारताला अधिकृतपणे 'पोलिओमुक्त' (Polio-Free) घोषित केले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

पोलिओ विषाणू प्रामुख्याने पाठीच्या कण्यातील चेतापेशींवर (Anterior horn cells of spinal cord) आघात करतो, ज्यामुळे स्नायूंचा पक्षाघात (Paralysis) होतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) Only (a) and (b)

Explanation:

Scientific and examination evaluation of statements concerning Poliomyelitis:

• Statement (a) Scientific Context: Poliovirus is a non-enveloped, single-stranded positive-sense RNA virus belonging to the Picornaviridae family (Enterovirus genus), not a DNA virus.

• Statement (b) is correct: Poliomyelitis is the formal clinical designation, commonly referred to as Polio.

• Statement (c) is correct: The nationwide Pulse Polio Immunization (PPI) campaign was officially launched in India on 2 October 1995.

• Statement (d) is correct: After three consecutive years without an indigenous case following the last reported wild poliovirus case on 13 January 2011 in West Bengal, WHO certified India Polio-free on 27 March 2014.

• While MPSC historically keyed Option (1) in this specific question, candidates must note the exact biological and public health facts.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Poliovirus replicates in the gastrointestinal tract and destroys the anterior horn motor neurons of the spinal cord, leading to acute flaccid paralysis (AFP).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) फक्त अ आणि ब (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (1) फक्त अ आणि ब

⚠️ पर्याय (2) फक्त ब आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) अ, ब आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) फक्त क आणि ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त अ आणि ब' हे असून ते 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन