१८८५ मध्ये 'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस'ची स्थापना होण्यापूर्वीच्या काळात ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध महाराष्ट्रात जनतेला संघटित करून थेट सशस्त्र उठाव खालीलपैकी कोणाकडून करण्यात आले होते? (अ) चंद्रशेखर आझाद (ब) आद्य क्रांतिकारक उमाजी नाईक (क) आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके (ड) नानासाहेब पेशवे पर्यायी उत्तरे:
EN
Prior to the foundation of the Indian National Congress in 1885, who among the following organized and led direct armed uprisings against British colonial rule in Maharashtra?
(a) Chandra Shekhar Azad
(b) Revolutionary Umaji Naik
(c) Revolutionary Vasudev Balwant Phadke
(d) Nana Saheb Peshwa
Alternative options:
योग्य उत्तर: पर्याय (१) - केवळ विधाने (ब) आणि (क).
विश्लेषण:
•
पर्याय (१) योग्य आहे: १८८५ च्या काँग्रेसच्या स्थापनेपूर्वी महाराष्ट्रात ब्रिटिशांविरुद्ध झालेले दोन सर्वात मोठे सशस्त्र उठाव म्हणजे:
•
(ब) उमाजी नाईक: १८२६ ते १८३१ या काळात पुणे, सातारा आणि कोकणात रामोशी व शेतकऱ्यांचा प्रचंड सशस्त्र लढा दिला. ब्रिटिशांनी त्यांना पकडून ३ फेब्रुवारी १८३२ रोजी फाशी दिली.
•
(क) वासुदेव बळवंत फडके: १८७९ मध्ये दख्खनच्या भीषण दुष्काळात इंग्रजांविरुद्ध रामोशी आणि धनगरांचे सशस्त्र सैन्य उभे करून धामारी, पळस्पे, लोणी इत्यादी ठिकाणी हल्ले चढवले.
•
(अ) चंद्रशेखर आझाद हे विसाव्या शतकातील (१९२० चे दशक) उत्तर भारतातील क्रांतिकारक होते.
•
(ड) नानासाहेब पेशवे यांनी १८५७ च्या उठावाचे मुख्य नेतृत्व कानपूर (उत्तर प्रदेश) येथे केले होते, महाराष्ट्रात नव्हे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
केवळ (ब) आणि (क) हे महाराष्ट्रातील १८८५ पूर्वीचे सशस्त्र क्रांतिकारक असल्याने पर्याय (१) हेच एकमेव अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
वासुदेव बळवंत फडके यांच्यावरील देशद्रोहाच्या खटल्याचे काम पुण्यात सार्वजनिक काका (गणेश वासुदेव जोशी) आणि महादेव चिमणाजी आपटे यांनी विनामूल्य चालवले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) - Only statements (b) and (c).
Analysis:
•
Option (1) is correct: Prior to the birth of the Indian National Congress in 1885, Maharashtra was the epicentre of two historic armed rebellions:
•
(b) Umaji Naik: Organized the Ramoshis and peasants in armed rebellion against British rule across Pune and Satara between 1826 and 1831; executed on 3 February 1832.
•
(c) Vasudev Balwant Phadke: Staged an armed insurrection in 1879 during the great Deccan famine to establish an Indian republic, raiding British treasuries at Dhamari and Palaspe.
•
In contrast, (a) Chandra Shekhar Azad was active in the 1920s in Northern India (HSRA), and (d) Nana Saheb Peshwa directed the 1857 rebellion in Kanpur, Uttar Pradesh, not in Maharashtra.
Analysis of Other Options:
•
Because only (b) and (c) satisfy both criteria (Maharashtra and pre-1885), Option (1) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
When Vasudev Balwant Phadke was put on trial in Pune, G.V. Joshi (Sarvajanik Kaka) boldly appeared in court as his defense counsel.