खाजगीकरणाच्या उपायांमध्ये पुढीलपैकी कशाचा समावेश होतो? अ) मालकी उपाय ब) संस्थात्मक उपाय क) कार्यरत उपाय पर्यायी उत्तरे :
EN
Privatization measures include which of the following? a) Ownership measures b) Organizational measures) Operational measures Alternative Answers :
योग्य उत्तर: वरील सर्व (पर्याय ४)
स्पष्टीकरण:
•
खाजगीकरणाच्या उपायांचे वर्गीकरण (Three-fold Classification):
•
अर्थशास्त्रात खाजगीकरणाच्या उपायांचे तीन मुख्य प्रकार केले जातात:
1.
मालकी उपाय (Ownership Measures - अ): सार्वजनिक उद्योगांचे समभाग खाजगी क्षेत्राला विकणे, धोरणात्मक निर्गुंतवणूक करणे किंवा मालमत्तांची थेट विक्री करणे.
2.
संस्थात्मक / संघटनात्मक उपाय (Organizational Measures - ब): सार्वजनिक उद्योगांचे पुनर्गठन करणे, कंपन्यांना स्वायत्तता देणे, नवरत्न/महारत्न दर्जा देणे किंवा व्यवस्थापन खाजगी हातात सोपवणे.
3.
कार्यरत / कार्यात्मक उपाय (Operational Measures - क): भाडेपट्टा पद्धत (Leasing), फ्रँचायझिंग, कामांचे बाह्यस्रोतीकरण (Outsourcing) आणि संयुक्त उपक्रम (Joint Ventures).
•
त्यामुळे वरील सर्व उपाय खाजगीकरणात समाविष्ट होतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
खाजगीकरणाचा मुख्य उद्देश सरकारी तिजोरीवरील तोट्याचा भार कमी करणे आणि उद्योगांची व्यावसायिक कार्यक्षमता वाढवणे हा असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: All of the above (Option 4)
Explanation:
•
Taxonomy of Privatization Measures:
•
(a) Ownership measures: Partial or full divestiture of state equity, strategic buy-outs, and liquidation of non-viable assets.
•
(b) Organizational/Structural measures: Corporatization, granting commercial autonomy (Navratna status), and performance MoUs.
•
(c) Operational measures: Contracting out, commercial leasing, franchising, and public-private operational partnerships.
•
Thus, all three categories constitute recognized privatization mechanisms.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Privatization aims to infuse commercial discipline, eliminate political patronage, and spur competitive efficiency.