🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2018 MEDIUM

ज्वालामुखीय विस्फोटाने तयार केलेल्या 'रिलिफ फीचर्स' च्या खालील आकडेवारीमधून योग्य पर्याय निवडा : a b c d (1) आम्ल लावा कोन मिश्र कोन सिंडर कोन बेसिक लावा कोन (2) बेसिक लावा शंकू कोन सिंडर कोन मिश्र कोन आम्ल लावा कोन (3)आम्ल लावा कोन बेसिक लावा कोन सिंडर कोन मिश्र कोन (4) सिंडर कोन आम्ल लावा कोन बेसिक लावा कोन मिश्र कोन

EN Select the proper option from the following figures of 'Relief Features' created by volcanic eruption : a b c d (1) Acid Lava Cone Mixed Cone Cinder Cone Basic Lava Cone (2) Basic Lava Cone Cinder Cone Mixed Cone Acid Lava Cone (3) Acid Lava Cone Basic Lava Cone Cinder Cone Mixed Cone (4) Cinder Cone Acid Lava Cone Basic Lava Cone Mixed Cone

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय ३ (c / Row 3: आम्ल लावा कोन, बेसिक लावा कोन, सिंडर कोन, मिश्र कोन) आहे.

ज्वालामुखीय विस्फोटातून लाव्हाच्या गुणधर्मानुसार विविध प्रकारची शंकू/भूरूपे (Volcanic Cones) निर्माण होतात. आकृतीमधील भूरूपांचे शास्त्रीय वर्गीकरण खालीलप्रमाणे आहे:

1. आकृती a - आम्ल लावा शंकू (Acid Lava Cone / Dome):

• या लाव्हामध्ये सिलिकेचे प्रमाण जास्त (६५% पेक्षा जास्त) असल्याने तो अत्यंत घट्ट, चिकट आणि कमी प्रवाही असतो.

• तो विवराभोवती (Vent) त्वरित गोठतो, ज्यामुळे तीव्र उताराचा, घुमटाकार उंच शंकू (Dome/Spine) तयार होतो. (उदा. फ्रान्समधील पुय डी डोम).

2. आकृती b - बेसिक लावा शंकू / शील्ड ज्वालामुखी (Basic Lava Cone / Shield Cone):

• या लाव्हामध्ये बेसाल्ट व लोहाचे प्रमाण अधिक आणि सिलिका कमी असते, त्यामुळे तो अत्यंत पातळ आणि प्रवाही असतो.

• तो विवरातून बाहेर आल्यावर दूरवर पसरतो, ज्यामुळे मंद उताराचा आणि विस्तृत तळाचा ढालसदृश (Shield) शंकू तयार होतो. (उदा. हवाई बेटांतील मौना लोआ).

3. आकृती c - सिंडर शंकू (Cinder Cone / Scoria Cone):

• यात लाव्हाचे प्रमाण कमी असून ज्वालामुखीच्या स्फोटाने हवेत उडालेले लहान घन तुकडे, अंगार (Cinders), राख व स्कोरिया विवराभोवती साचतात.

• यामुळे सरळ, तीव्र उताराचा मध्यम उंचीचा शंकू तयार होतो. (उदा. मेक्सिकोचा पारीक्युटीन).

4. आकृती d - संमिश्र / मिश्र शंकू (Mixed Cone / Composite Cone / Stratovolcano):

• यामध्ये लाव्हाचे थर आणि पायरोक्लास्टिक साहित्य (राख, सिंडर) यांचे एकाआड एक थर (Alternating layers) साचतात. तसेच बाजूला उपनलिका (Side vents/dykes) फुटतात. (उदा. जपानचा माउंट फुजी, इटलीचा विसुव्हियस).

सारणीतील ओळ (3): `a - आम्ल लावा कोन, b - बेसिक लावा कोन, c - सिंडर कोन, d - मिश्र कोन` दर्शवते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• आम्ल (Acidic) लाव्हा = जास्त सिलिका $\rightarrow$ जास्त चिकट $\rightarrow$ तीव्र उतार.

• बेसिक (Basic/Basaltic) लाव्हा = कमी सिलिका $\rightarrow$ पातळ व प्रवाही $\rightarrow$ मंद उतार (शील्ड ज्वालामुखी).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 3 (Row 3: Acid Lava Cone, Basic Lava Cone, Cinder Cone, Mixed Cone).

Classification of the volcanic relief features shown in the diagram:

1. Figure a - Acid Lava Cone (Lava Dome / Spine):

• Highly viscous lava containing high silica content (>65%), which solidifies rapidly upon emerging from the vent.

• Forms steep-sided, dome-like, compact structures with steep convex slopes (e.g., Puy de Dôme in France).

2. Figure b - Basic Lava Cone (Shield Volcano):

• Low-viscosity, basaltic, basic lava poor in silica, highly fluid in nature.

• It flows freely over large distances before cooling, creating a broad, low-profile volcano with gentle slopes resembling a warrior's shield (e.g., Mauna Loa in Hawaii).

3. Figure c - Cinder Cone (Scoria Cone):

• Formed primarily from pyroclastic materials, cinders, and scoria ejected violently during explosive eruptions.

• Characterized by steep, symmetrical conical slopes composed of loose volcanic fragments (e.g., Parícutin in Mexico).

4. Figure d - Composite Cone (Stratovolcano / Mixed Cone):

• Built of alternating stratified layers of lava flows, volcanic ash, cinders, and pyroclastic debris, often with parasitic flank vents and dykes.

• Examples include Mount Fuji (Japan), Mount Vesuvius, and Mount Etna (Italy).

Row (3) matches the sequence: `a - Acid Lava Cone, b - Basic Lava Cone, c - Cinder Cone, d - Mixed Cone`.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Acid lava = High silica $\rightarrow$ high viscosity $\rightarrow$ steep domes.

• Basic lava = Low silica $\rightarrow$ high fluidity $\rightarrow$ gently sloping shield volcanoes.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) a (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) b (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) c (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय ३ (c / Row 3: आम्ल लावा कोन, बेसिक लावा कोन, सिंडर कोन, मिश्र कोन)** आहे.

✗ पर्याय (4) d (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'c' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन